مفهوم ترام گذاری تصاویر
ترام در کلیه روشهای شــناخته شده چاپ مانند لترپرس و افســت مورد اســتفاده میباشــد. چاپ گراوور در این زمینه استثناســت. شــیوه های ترامگــذاری بمنظور خلق درجه بندی های بصری مرتبط با فام رنگ( تبدیل تدریجی یک رنگ به رنگ دیگر ) مورد اســتفاده قرارمیگیرند. مقادیر خاکســتری با نقاطی که دارای اندازه های متفاوت بــوده واز یک چیدمان منظم برخوردارند، ایجاد گشــته و از این فرآیند ترام ایجاد میشــود. چشــم انسان شدت بازتابشهای مختلــف را با یکدیگرترکیب مینماید که نتیجه آن ایجاد یک فام خاکستری یا هافتون درجه بندی شده است.
ترام
عبــارت از کوچکترین واحد قابــل تمییزتصویر اســت که بتوان آن را برروی تصویر چاپ شده مشاهده نمــود. ترام ها در چاپ همچون گــره در تار و پود پارچه یا قالی موجب پدیدار شدن تصویر میگردند. به عبارت دیگر در یک تصویر سیاه و سفید، شبیه سازی و بازنمایی سایه روشــن های خاکستری، با چاپ شــماری از دات ها یا نقــاط کوچک و بزرگ انجــام میگیرد. این نقاط کوچک با فواصل منظم دریک ســاختار شبکهای چیده میشــوند که به آن شــبکه ترام یا ترام گفته میشود.
کاربرد تــرام
ترام معمولا” مربع شــکل اســت و با بزرگی و کوچکی خود ایجاد ســایه وروشــن مینماید. اگریــک تصویرترام دار چاپ شــده دریک نشــریه را بــا ذره بین مخصوص چاپ ( لوپ ) مشــاهده کنید، خواهید دید که هرتصویر به صورت مجموعه ی نقطه هایی اســت که دربخشهای تاریکترتصویر، نقطه ها درشــت تر و به هم نزدیکتر و در بخشهای روشن تصویرنقطه ها ریزتر و فاصله ی آنها از یکدیگر زیادتراست.
ترام خطوط ( Screen Ruling)
دریــک ترام گذاری متداول با فواصل متغیرنقاط، فاصله بین یــک میانگاه تا میانــگاه بعدی نقاط هافتون همیشــه یکســان اســت. خطوط ترام بیانگر تعداد نقــاط هافتون موجــود در هر خــط از یک میانگاه به میانــگاه بعدی بر مبنای یک واحد طول است. برای مثال
=Lcm خط بر سانتی متر
= Lpi خط بر اینچ
هرقــدر میزان نقــاط هافتون در یک واحد طول بیشــتر باشــد، ترام ظریف تــر و ریزتری به دســت خواهد آمد
تاثیرگذاری ترام
تاثیــری که تــرام از لحاظ بصری ( بینایــی ) درتصاویر چاپی ایجاد میکند را به طور ساده میتوان با مبحث سایه و نیم سایه در فیزیک تطبیق داد.
رنگهــای نیــم ســایه ( هافتــن Halftone ) در چاپ معمولاً به صورت شبک های از نقاط( ترام ) در اندازه های مختلف تشکیل شده اند.
این نقاط با اندازه های مختلف خود، ایجاد ســایه روشن نمــوده و دامنــهای از رنگهای خاکســتری را به وجود میآورند. هرگاه این دامنه فاقد تنوع خاکســتری باشــد و تنها از ســفید و مشــکی تشــکیل گردد تصویر دارای حداکثر کنتراست خواهد بود و تنها شامل ترامهای ۱۰۰ مشکی می باشد که کوچکی و بزرگی آن تصویر را ایجاد می نماید
ارتباط خطوط ترام با ورق چایی
خطوط ترام که به آن فراوانی یا نوسان ترام هم میگویند، میزان ظرافت و ریزی ترام را در زمان پردازش اطلاعات تصویر، مشــخص میســازد. انتخاب نوع خطوط ترام به فرایند چاپ موردنظرو ســطح بستر چاپ شونده یا ورق چاپی بستگی دارد.
ورق چاپی با ســطح زبرو خشــن به خطــوط ترام کمتر )حــدود ۴۵ خط بر ســانتی متر) و- ورق چاپی با ســطح ظریف و با کیفیت به ترام بیشتر (حدود ۶۵ خط بر سانتی متر ) نیاز دارد.
ترام هــای بزرگ برای کاغذهای با کیفیت پایین (ســطح خشن) مانند کاغذ روزنامه مورد استفاده قرار میگیرد و ترامهای ظریف برای کاغذهای با کیفیت بالا ( کاغذهای ً مورد استفاده در کارهای هنری ) استفاده میشود. معمولا برای کاغذهای با کیفیت ومناســب برای کارهای هنری از شــبکه یا بافت ترامی معادل ۶۰ تا ۷۰ خطبر سانتی متر استفاده میکنیم، برای ماشینهای چاپ مدرن حتی چاپ ترامهای با شــبکه یا بافت ظریفترنیزمشــکلی را ایجاد نمی نماید.
پس هر چه تعــداد خطوط ترام زیادتر باشــد ترام ریزتر و بــرعکس هر چــه تعداد خطوط ترام کمتر باشــد ترام درشت تر است. تعداد خطوط سیاه ترام های معمولی بین ۲۰ تا ۸۰ در سانتی متر است . ًدر چاپخانه انتخاب ترام بر حســب کاغذ مطابق معمــولا جدول است.
درموردترام باید به نکات مختلفی اشاره شود که شناخت آنها در روند کار بسیار موثراست.

درصد ترام
دریک تصویرترامه، نقطه های ترام با شکل و اندازه های متفاوت شکل میگیرد . همین امر باعث ایجاد روشنی و تیرگی در تصویرمیشود. در قسمتهای روشن تصویر، ترامریزتروفاصلهها بیشــتراست امادرقسمتهای تیره، نقطه های ترام رشد کرده ودرصد سیاهی افزایش مییابد. پس میتوان گفت که درصد ترام به میزان سیاهی در هر قسمت از تصویر بستگی دارد.
اندازه ترام
بــرای تصویرهــای مختلــف، بنابــرروش چــاپ ونوع کاغذ، از ترامهای مختلف اســتفاده میشــود. این امربه تعـداد خطهای تـرام در ســانتیمتریا اینچ بستگی دارد و در کیفیت و وضوح کار چاپی تأثیرگذار اســت .
طبیعی اســت که هرقدرتعداد خطهای ترام در یک سانتیمتر یا اینچ بیشتر شود، تصویراز ظرافت ودقت بالاتری برخوردار خواهد شد. کیفیت کاغذهای چاپی نیز درانتخاب ترام نقش دارد که به آن اشاره خواهد شد.

زاویه ترام
کلیــه ترام گذارهای متــداول و متقارن از یک ســاختار منظم و با قاعده پیــروی میکنند. هنگامی که دو تصویر ترامداربرروی یکدیگر چاپ شده و زاویه ترام آنها یک روی هم خوردگی ایده آل نداشته باشد، میتواند موجب ایجاد پدیدهای بنام پیچازی شدگی شود. بنابراین در چاپ چهاررنگ و استفاده از فناوریهای ترامگذاری متداول، باید برای جلوگیری ازایجادپدیده پیچازی شــدگی،هر یک ازرنگهای مجزا درزاویه مشخصی نسبت به رنگ بعدی قرار گیرند. پیچازی شدگی = ایجاد الگوی مختل
حداقل زاویه قابل توجه = ۴۵ درجه، قابل اســتفاده در یک فرآیند ترامگذاری استاندارد برای چاپ های هافتون تک رنگ و در رنگ کلیدی تصویر
وضعیت استاندارد زاویه ترام = صفر درجه، ۱۵ درجه، ۴۵ درجــه و ۷۵ درجه،در حالیکه زرد همیشــه دریک زاویه صفر درجه قرار میگیرد.
اختلاف ۳۰ درجــه بین زوایای ترام امری عادی اســت .ازآنجــا که ســه زاویــه ۳۰ درجه یک زاویــه ۹۰ درجه میســازد، ازاینرو رنگ چهارم بر روی یکی از زوایای موجود فعلی قرارمیگیرد. ازآنجا که رنگ زرد اختلاف رنگی اندکی با کاغذ سفید ورنگ های دیگردارد، ترفند خاصــی درموردنحوه قرارگیری آن بکارمیرود. بدین معنــی که زرد با یــک زاویه ۱۵ درجه به نســبت مژنتا و سایان در زاویه ۹۰ درجه قرار داده میشود.
فناوری خروجی ترام
سیســتمهای لیزری بــکار گرفته شــده در خروجی های دیجیتال امکان انتقال اطلاعات موجود در صفحات چاپی ً برروی پلیت چاپی را با دیجیتال برروی فیلم یا مســتقیما بهره گیری از یک پردازشگر نقطهای تصویر (RIP) را دارنــد. کوچکترین واحد قابــل بازنمایی یا قابل عرضه یک سیســتم خروجی فیلم یا پلیت، پیکسل آن خروجی یا نقطــه ( Dot ) نامیده میشــود. انــدازهی نقطه یا دات به رزولوشــن یا توان ریزنگاری (ظرافــت و ریزی بازده تولیدی) آن سیستم خروجی بستگی دارد. (
با فرآیند نگاشــتی که ریزنــگاری آن معادل ۱۰۰ خط بر سانتیمتر باشد، یکناحیه ۱۶ × ۱۶ سلولی با دامنه صفرتا ۱۰۰٪ برای هرنقطه ایجاد میشو د. بنابراین امکان ایجاد یــکناحیه ۲۵۶ ســلولی برای هرنقطه وجود داشــته که ازنظربصری برای چشــم انسان کافی است. تحت چنین شــرایطی یک سیســتم خروجی برای روشن و خاموش نمودن شــعاع لیزربــرای کلیه نقاطی کــه درناحیه ای به مســاحت یک ســانتی مترمربع قرار گرفته اند،در کل به ۰/۹۲۱ میکرون انرژی نیاز خواهد داشــت .رزولوشــن یا قدرت ریزنگاری یک سیســتم خروجی برمبنای نقطه بر اینچیا dpi محاسبه میشود. برای خطوط ترام یمعادل ۶۰ خط بر سانتیمتر،طول لبه های یک نقطه ترام برابراست با ۱÷۶۰=۰/۰۱۶۶۶cm⇒۰/۱۶۶mm
در صورتی که رزولوشــن یک سیســتم خروجی برابربا ۲۵۰۰نقطه براینچ باشــد ،خطوط تــرام بوجود آمده در یــک چاپ ۶۰ خط بر ســانتیمتری برابراســت با تعداد محتمل ســطوح مقادیر ســایهروشن ومســاوی است با

شکل نقاط و ترامها ( داتها)
داتها میتوانند به شــکل گوناگــون ونقاط تماس متفاوت وجود داشته باشند

فناوری ترام گذاری
ترام گذاری به معنای تبدیل هریک ازرنگهای تفکیکی بــه عوامل قابل چاپ و دو دویی اســت. دریک ترکیب رنگی متداول، واکنشهای افزایشی و کاهشی، هردو، به چشم انسان میرسند. مقادیر ســایه روشن میتوانند با اســتفاده از نقاط هافتون (نیم ســایه / نقطه ســایه) موجود در نقاط متغییر تصویر، بازنمایــی شــوند. کاغذ ســفید موجب بازتابــش کامل شعاع های نور محیطی میشود، در نتیجه، نقاط هافتون بر حسب اندازه های متفاوت خود موجب جذب کم یا زیاد نورمیشــوند. مغزانسان از طریق چشم، نقاط چاپ شده تعداد سطوح خاکستریروی کاغذ را بهنقاط مجزادرنظرنمیگیرد، بلکهآنهارا به عنوان یک مقدار روشنایی بازتابیده میبیند
شیوه های ترام گذاری به منظورخلق درجه بندیهای بصری مرتبط با فام رنگ (تبدیــل تدریجی یک رنگ به رنگ دیگر ) مورد اســتفاده قرارمیگیرند. مقادیر خاکســتری بــا نقاطی دارای اندازه های متفــاوت و برخوردار از یک چیدمان منظم به وجود می آید و از این فرآیند ترام ایجاد میشود. چشــم انسان شــدت بازتابشهای مختلف را با یکدیگــرترکیب میکنــد که نتیجه آن ایجــاد یک فام خاکستری یا هافتون درجه بندی شده است.

ترام گذاری متداول
به منظور چیدمان نقاط چاپی برای دســتیابی به همنشینی نقــاط وایجــادرنگهای ترکیبــی، از سیســتمهای نرم افزاری ترامگذاری اســتفاده میشــود. در ادامه به روشهای رایج و متداول ترامگذاری میپردازیم:
ترامگـذاری بـه تناسـب انـدازه نقاط ( AM)
دریــک ترامگــذاری متداول وهندســی، چیدمان نقاط هافتون مرتبط با رنگهای تشکیل دهنده کار در زوایای مشخصی صورت میگیرد. این زوایا موجب تشکیل گل ترامهای قابل رویت میگردند.
ترامگـذاری به تناسـب فراوانی نقاط ( FM)
در فناوری ترامگذاری FM نــه از گروه زاویه ها خبری هســت و نه از الگوهای هم شکل به منظور توزیع رنگها در ایــن ترام گذاری، چیدمــان نقاط هافتــون به صورت تصادفــی انجام میگیرد. بــه همین دلیل نیز بــه این نوع ترامگذاری، ترام گذاری منظم شــده بر حســب بسامد یا فرکانس نیز میگویند. اندازه همه نقاط یکســان اســت. وضعیت و محل آنها متفاوت است.
معرفی انواع تصاویر گرافیکی بــه منظور کاربــرد هر چه بهتــر نرم افزارهــای گرافیکی ضرورت دارد قبل از شــرح کاربرد آنهــا ابتدا به معرفی انواع تصاویر گرافیکی بپردازیم
تصویر خطی :
به تصاویر گرافیکی سیاه و سفید بدون سایه که به صورت خطی باشــد، لاین آرت یا تصویر خطی میگویند. همان طور که اشــاره شــده اســت، این تصویرها اعم از سیاه و ١ ســفید و یا رنگی دارای بیشــترین فاصله ما بین ســیاهی و سفیدی هستند .
تصویر نیم سایه :
به تصاویرایجاد شــده به وســیله ی نقاطی بــا اندازه های مختلف که باعث ایجاد سایه های پیوسته میشود نیم سایه میگویند. این نقاط تنها به وســیله ی لــوپ، در تصاویر، قابل رؤیت میباشند.
به این گونــه تصویرهای ترامه یا تــرام دار میگوییم که درکارهای چاپی کاربرد بسیار دارد. ـ
کتاب ترامه ی تک رنگ:کتاب ترامهی تک رنگ عبارت از کتابی است که در چاپ آن فقط از یک رنگ اســتفاده شده و تصاویر آن شامل دامنه ای از ترام های آن رنگ می باشــند. بنابراین تصویر دارای تن های مختلف از شکل سفید تا مشکی خواهد بود. صفحه های ترامه ی تکرنگ که تلفیقی از متن و تصویر ترامه در کنار یکدیگر می باشــند این مجموعه را تشکیل میدهند و در بخش صفحه بندی، با توجه به نوع دستگاه چاپی که مورداســتفاده قرارمیگیــرد، فرم بندی همانند کتاب خطی صورت میپذیرد.
تصویر سایه ی پیوسته تصویرهایی نظیر نقاشی های آبرنگ که در آن سایه های رنگی بین طیفهای تاریک و روشــن، بدون تقســیم به نقاط ریــز، به صورت پیوســته تغییر میکنــد به تصاویر سایه ی پیوسته مشــهورند. این در حالی است که تصاویر ترامه ازتعــداد زیادی نقاط ریز و تصاویر خطی ازتعداد زیادی خطوط پرتشکیل شده اند
کنتراسـت ( تضـاد رنگـی ): هــر گاه یکتصویر دارای حداکثراختلاف بین ســیاهو ســفید باشــد دارای بالاترین تضاد رنگی است. البته تصویرهای تــرام دار را نیز میتوان با کنتراســت های متفاوت به وجودآورد. درواقع هرقدرفاصله ی تیره ترین تا روشــن ترین قســمت های یک تصویر بیشــتر باشد، از کنتراست بالاتری برخوردار خواهد بود.

محمد فیض آبادی فراهانی
محمد فیض آبادی فراهانی
کارشناس در زمینه طراحی گرافیک و چاپ با 10 سال سابقه فعالیت | متخصص و مشاور در زمینه تبلیغات کاغذی و اینترنتی | مشاور در زمینه طراحی سایت و سئو

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

16 − پانزده =