کاربرد ماشین های چاپ
ماشین چاپ روتاری (دوار)
2015-12-18
استاندارد اندازه کاغذ
استانداردهای کاغذ در جهان
2015-12-18

رشد چاپ در ایران

چاپ در ایران

سیر تحول رشد چاپ در ایران

با مرور گذرا برتاریخ چاپ در ایران میتواند براساس شواهد تاریخی آن را به طور کلی به دودوره اسلامی و قبل از اسلام تقسیم نمود.

۱-۲ تاریخچه چاپ در ایران

با مرور گذرا برتاریخ چاپ در ایران میتواند براساس شواهد تاریخی آن را به طور کلی به دودوره اسلامی و قبل از اسلام تقسیم نمود.

۲-۲ دوران قبل از اسلام ( ایران باستان): دراین دوران براساس آثار به جا مانده و شواهد تاریخی به دو سند اصلی برمی خوریم که متعلق به دوران هخامنشی بوده است(۵۰۰ قبل از میلاد) که جزء قدیم ترین سابقه در زمینه چاپ محسوب می شوند. عبارتند از:

الف- الواح گلی، اسناد و مدارک مربوط به هزینه و مخارج بنای تخت جمشید که به صورت یک آرشیو مرتب بایگانی شده بدست آمده است.

ب- مهره های اسامی و اشخاصی که منقش و حک شده، با کلمات و تصاویر بوده است که هم اکنون در موزه ایران باستان تعداد فراوانی از آنها موجود می باشد، درشکل (۱-۱) نمونه ای از این گونه نقوش برجسته را مشاهد می کنیم که متعلق به این دوران می باشد.

۳-۲ تکنیک ساخت لوحه ها: آنچه از ذکر این شواهد تاریخی در امر چاپ مورد توجه است این می باشد که صرف نظر از کتبه های بزرگ دوران هخامنشیان که همه بروی سنگ و به کمک قلم های فلزی و برسینه کوهها کنده می شده است، درمورد تهیه این لوحه ها و مهره ها ی کوچک با اطمینان میتواند گفت که نوعی چاپ گود بکار می برده اند، یعنی حروف را که شبیه به هم بودند، قبلاً به صورت شیوه حروف سربی امروزه، به طور برجسته تیهه میکرده اند و بعد درگل نرم فرو می برده و پس از خشک شدن آن را به صورت لوح گلی درمی آوردند.و با این تکینک بوده که امروزه در حدود سی هزار از این لوحه ها و همچنین لوحه های بزرگتری مانند کتیبه بدست آمده است.

۴-۲ تکنیک ساخت مهرها: این مهره را برروی سنگ های قیمتی از قبیل، عقیق،در، زمرد، یاقوت حک میکردند که هنر و مهارتی شگرف در آن بکارمی بردند.مهره های مذکور عبارت بوده است از استوانه ها ی کوچکی که وسط آنها سوراخ بوده وبر روی آنها نقش متعلق به پادشاه واسم و رسم و عنوان او در بالایا پایین آن گود حک می شده است . این مهرها را به صورت غلتک بر روی موم مذاب می گردانیدند و سرفرمان ها را به این طریق به مومی که مهرشاه بر آن ثبت شده بود می بستند.

از آنجایی که پرداختن به تاریخ چاپ دوران باستان (قبل از اسلام) از حوصله این کتاب خارج می باشد. از این رو به دو نمونه فوق به عنوان مدرک معتبر در این زمینه اکتفا می کنیم. اما باید دانست که دردوره های قبل و بعد، هخامنشیان با آثاری که موید آشنایی ایرانیان با تکینک چاپ دستی بوده برخورده ولی به علت شاخص بودن نمونه ها ی ذکر شده و تشابه آثار چاپی کشف شده با این نمونه ها خصوصاً در دوران ساسانیان که ادامه دهنده دوره هخامنشایان در این زمینه میباشند بسنده می کنیم و به تاریخ چاپ در دوران اسلامی می پردازیم .

۵-۲ صنعت چاپ درایران وروند دگرگونی فناوری آن

امروزه در ایران، نزدیک به دو هزار چاپخانه وجود دارد که به صورت شرکت یا موسسه شخصی اداره می شوند.برخی ازاین چاپخانه ها کوچک هستند و کم تر از سه کارگر دارند. این موسسات کوچک در سرتاسر کشور گسترده شده اند و چه بسا در نزدیکی محل زندگی شما نیز چاپخانه ای وجود داشته باشد. شروع این صنعت در ایران به سال ۱۶۸۳ تا ۱۶۴۱ میلادی بازمی گردد که در جلفای اصفهان کارگاهی به نام ((باصمه خانه)) یا ((کارخانه بصمجی ))، دارای حروف عربی، فارسی و لاتین ثبت شد.(با صمه یا باسمه واژه ای ترکی بوده و برگردان آن فشار(press)میشود که درایران به مطبعه شهرت یافت. مولف) اکنون هم در آن جا ((باسمه چی ))ها یا چاپچی ها مشغول به کار هستند(کتاب بیداری،ص ۲۲۸).

درسی سال گذشته، پیشرفت هیا عظیم و شگفت انگیز دنیای فناوری، صنعت چاپ را به صنعتی پویا و پیشرو تبدیل کرده و آن را به بهترین وجه ممکن از فناوری بر مبنای رایانه بهرمند ساخته است.با برآمدن فناوری پیشرفته، تغییرات اساسی و بنیادینی در چاپ رخ داده است، چنان که به یمن آن شمار کسانی که در این صنعت مشغول به کار هستند، روبه افزایش گذارده است. درحال حاضر بیشتر کارکنان در رشته چاپ، متخصصانی کارآزموده شده اند که درمقایسه با گذشته، عهده دارد حجم عظیمی ازتولید کارهای چاپی اند. زمانی می پنداشتند که تلویزیون، ویدئو ورایانه، تهدید بزرگی برای چاپ هستندو با عث خواهد شد که تقاضابرای کتاب های مختلف کاهش پیدا کندو اما جریان کاملاً برعکس شد.چرا که شما پیش از به کار انداختن رایانه شخصی خود به احتمال زیاد نیاز به دفترچه راهنما خواهید داشت. اصولاً چنان چه بروشورهای چاپ شده مختلف رادر اختیار نداشته باشید، چگونه میتوانید در یابید که چه نوع وید ئویی برای نیاز شما مناسب است؟

وانگهی، زمانی که متن کتاب هایی چون شوهر آهو خانم خانم دکتر ژیو آگو با زیبایی بسیاربه صورت فیلم در تلویزیون و سینما به نمایش گذاشته میشود، تقاضابرای چاپ دوباره آن ها نیز گریز ناپذیر خودهد بود و این امر به نوبه خود فروش نسخه های متعدد را برا ی نسل جدیدی از خوانندگان کتاب به دنبال خواهد داشت. یاد آور می شود که گرچه شمارگان کتاب در ایران چندان که باید چشم گیر نیست، ولی شمارزیاد عناوین کتب پس از انقلاب اسلامی، نشان دهنده رشد قابل توجهی در تولید کتاب است.۳

امروزه در ایران، نزدیک به دو هزار چاپخانه وجود دارد که به صورت شرکت یا موسسه شخصی اداره می شوند.برخی ازاین چاپخانه ها کوچک هستند و کم تر از سه کارگر دارند. این موسسات کوچک در سرتاسر کشور گسترده شده اند و چه بسا در نزدیکی محل زندگی شما نیز چاپخانه ای وجود داشته باشد. شروع این صنعت در ایران به سال ۱۶۸۳ تا ۱۶۴۱ میلادی بازمی گردد که در جلفای اصفهان کارگاهی به نام ((باصمه خانه)) یا ((کارخانه بصمجی ))، دارای حروف عربی، فارسی و لاتین ثبت شد.(با صمه یا باسمه واژه ای ترکی بوده و برگردان آن فشار(press)میشود که درایران به مطبعه شهرت یافت. مولف) اکنون هم در آن جا ((باسمه چی ))ها یا چاپچی ها مشغول به کار هستند(کتاب بیداری،ص ۲۲۸).

درسی سال گذشته، پیشرفت هیا عظیم و شگفت انگیز دنیای فناوری، صنعت چاپ را به صنعتی پویا و پیشرو تبدیل کرده و آن را به بهترین وجه ممکن از فناوری بر مبنای رایانه بهرمند ساخته است.با برآمدن فناوری پیشرفته، تغییرات اساسی و بنیادینی در چاپ رخ داده است، چنان که به یمن آن شمار کسانی که در این صنعت مشغول به کار هستند، روبه افزایش گذارده است. درحال حاضر بیشتر کارکنان در رشته چاپ، متخصصانی کارآزموده شده اند که درمقایسه با گذشته، عهده دارد حجم عظیمی ازتولید کارهای چاپی اند. زمانی می پنداشتند که تلویزیون، ویدئو ورایانه، تهدید بزرگی برای چاپ هستندو با عث خواهد شد که تقاضابرای کتاب های مختلف کاهش پیدا کندو اما جریان کاملاً برعکس شد.چرا که شما پیش از به کار انداختن رایانه شخصی خود به احتمال زیاد نیاز به دفترچه راهنما خواهید داشت. اصولاً چنان چه بروشورهای چاپ شده مختلف رادر اختیار نداشته باشید، چگونه میتوانید در یابید که چه نوع وید ئویی برای نیاز شما مناسب است؟

وانگهی، زمانی که متن کتاب هایی چون شوهر آهو خانم خانم دکتر ژیو آگو با زیبایی بسیاربه صورت فیلم در تلویزیون و سینما به نمایش گذاشته میشود، تقاضابرای چاپ دوباره آن ها نیز گریز ناپذیر خودهد بود و این امر به نوبه خود فروش نسخه های متعدد را برا ی نسل جدیدی از خوانندگان کتاب به دنبال خواهد داشت. یاد آور می شود که گرچه شمارگان کتاب در ایران چندان که باید چشم گیر نیست، ولی شمارزیاد عناوین کتب پس از انقلاب اسلامی، نشان دهنده رشد قابل توجهی در تولید کتاب است.

منبع: دنیای چاپ

محمد فیض آبادی فراهانی
محمد فیض آبادی فراهانی
کارشناس در زمینه طراحی گرافیک و چاپ با 10 سال سابقه فعالیت | متخصص و مشاور در زمینه تبلیغات کاغذی و اینترنتی | مشاور در زمینه طراحی سایت و سئو

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هشت + 12 =