نوار کنترل رنگ در لیتوگرافی‌

ماشین اپتیمای سوما
خشک کن در چاپ
۱۳۹۴-۰۹-۲۷
انواع کاغذ چاپ
انواع کاغذ چاپ
۱۳۹۴-۰۹-۲۷
Show all

نوار کنترل رنگ در لیتوگرافی‌

پلیت

پلیت

استفاده از نوار کنترل رنگ در لیتوگرافی‌

 

نوار کنترل رنگ، از ابزارهای کنترل کیفیت کار چاپی است که با قرار گرفتن در سرتاسر طول بالا و یا انتهای ورق چاپی، امکان ارزیابی و کنترل فرایند چاپ برای اپراتور‌ را فراهم می‌سازد. با اتکا به این نوار رنگی در مراحل مختلف چاپ (لیتوگرافی، نمونه گیری و چاپ)، می‌توان به سهولت شرایط چاپ را ارزیابی، مشکلات را شناسایی و نسبت به رفع آن‌ها اقدام کرد.

به طور کلی فرایند تولید کار چاپی دارای مراحل متعددی چون تولید فایل دیجیتال، نمونه‌گیری، تهیه پلیت و چاپ است. در هریک از این مراحل از حروف‌چینی گرفته تا چاپ، احتمال تغییر عناصر تصویر ممکن است. به طور مثال در طول پروسه چاپ ترام‌ها پیوسته در حال کوچک یا بزرگ شدن هستند. یا خطوط تصویر ضخیم و نازک می‌شوند.

یکی از راه‌حل‌هایی که می‌توان مشکلات تولید و تغییر شکل عناصر تصویر را به حداقل رساند، در اختیار داشتن مشخصات کار و انتقال آن به مرحله بعد است. از این رو در مرحله پیش از چاپ می‌بایست تمام مشخصات کار شناسایی شده و در اختیار چاپخانه قرار گیرد. تنها در این صورت می‌توان انحرافات عناصر تصویر در طول روند تولید را شناسایی و نسبت به اصلاح آن اقدام کرد. نوار کنترل رنگ یکی از ابزارهایی است که به کمک آن می‌توان چگونگی و کارایی پروسه را از ابتدای روند تولید که همان لیتوگرافی است تا چاپ را ارزیابی کرد.

نوار کنترل رنگ ترجمه لغوی کلماتColor bar ،color control bars، color control strip، proofing bar، color wedge است. نوار کنترل رنگ، ردیفی از خانه‌های رنگی است که در مساحت باریکی از ورق چاپی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. این نوار رنگی قابل استفاده برای لیتوگراف و اپراتور چاپ است تا با در نظر داشتن آن بتوانند مسایلی مانند چاقی ترام۱، دنسیته۲، خاکستری خنثی۳، روپوشانی، کشیدگی۴ و دوتایی شدن ترام۵ و همچنین انتقال کامل ترام‌ها را کنترل کنند.

نوار کنترل رنگ به سادگی قابل تجزیه و تحلیل است و می‌توان آن را به صورت بصری و یا با تجهیزاتی مثل دنسیتومتر مورد ارزیابی قرار داد.

نوارهای کنترل رنگ از سوی موسسات تحقیقاتی و سازندگان تجهیزات چاپی متفاوتی عرضه شده‌ است. البته هر نوار کنترل رنگ با توجه به شرایط چاپ دارای آیتم‌های متفاوتی است که به طور معمول تمامی آنها دارای خانه‌های تنپلات CMYK، خانه‌های تنپلات ترکیبی قرمز، بنفش و سبز، تنالیته درصد‌های ترام، خاکستری خنثی و خطوط میکرونی و نقاط مثبت و منفی هستند. لیتوگراف‌ها و اپراتور‌های چاپ، فیلم یا فایل دیجیتال نوار کنترل رنگ یا دیگر تست شیت ها را به عنوان یک مرجع ثابت در نمونه گیری، تهیه پلیت و چاپ به کار می‌گیرند.

نوار کنترل رنگ برای ماشین‌های چاپ ۴ تا ۸ رنگ موجود است. نوار کنترل رنگ ماشین‌هایی که بیش از چهار رنگ دارند، تعداد خانه‌های مربوط به درصد ترام و کشیدگی ترام کم شده تا بتوان خانه‌های مربوط به تنپلات رنگها و تعادل آنها را داشت. زیرا اهمیت این دو خانه برای کنترل هریک از شیرهای مرکب نسبت به مابقی خانه‌ها بیشتر است.

در سال‌های اخیر در چاپخانه‌های ایران نوارهای متنوع رنگی در کنار انواع و اقسام فرم‌های چاپی به چشم می‌خورد. لیتوگراف و یا طراحان با توجه به کار چاپی و نیاز خود از نوار کنترل رنگ مناسب استفاده می‌کنند. در حال حاضر بسیاری از لیتوگرافان نوار کنترل رنگی را که خود طراحی کرده‌اند، کنار فیلم یا پلیت خروجی می‌نشانند و چاپکار با توجه به آن، شرایط چاپ را کنترل می‌کند.

نحوه صحیح استفاده

نحوه استفاده چاپخانه‌ها

درصد استفاده

کنترل و ارزیابی کیفیت روی هم خوردن

رنگ‌های متفاوت مرکب

جهت اندازه‌گیری میزان و کیفیت روپوشانی

کنترل خنثی بودن رنگ‌های ترکیبی

جهت اندازه‌گیری درصد مرکب دو رنگ پایه

۶۶%

 نحوه استفاده چاپخانه‌ها از خانه‌های ترکیبی

نحوه صحیح استفاده

نحوه استفاده چاپخانه‌ها

درصد استفاده

جهت ایجاد توازن و تعادل میان سه رنگ سایان، ماژنتا و زرد با مشکی ۵۰%

جهت کنترل خنثی بودن خاکستری بدست آمده

۱٫ جهت ایجاد توازن و تعادل میان سه رنگ سایان، ماژنتا

و زرد با مشکی ۵۰%

۴۲%

نحوه استفاده چاپخانه‌ها از خانه‌های مربوط به خاکستری خنثی و توازن سه‌رنگ CMY

نحوه صحیح استفاده

نحوه استفاده چاپخانه‌ها

درصد استفاده

۱٫ جهت کنترل تغییر شکل ترام در طول پروسه چاپ(چاقی ترام، کوبیدگی، لاغری ترام و…)

۲٫ اندازه گیری کنتراست چاپ

کنترل انتقال کامل ترام

جهت کنترل تغییر شکل ترام در طول پروسه چاپ(چاقی ترام، کوبیدگی، لاغری ترام و…)

۸۳%

 نحوه استفاده چاپخانه‌ها از تنالیته درصدهای ترام

جامعه مورد مطالعه

در این پژوهش تعداد ۲۵ واحد در بخش خصوصی، شامل۱۰ واحد لیتوگرافی و ۱۵ واحد چاپخانه در محدوده مرکز شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته‌اند. واحد‌های چاپی در زمینه افست ورقی فعال بوده و همگی به تکنولوژی روز مجهز بودند. اکثر محصولات این ۱۵ چاپخانه‌ها شامل کارهای تجاری (کاتالوگ، بروشور و…) و بسته‌بندی‌های مقوایی می‌شد. ۱۰ واحد‌ لیتوگرافی نیز با توجه به داشتن تجهیزات ایمیج‌ستر و به ویژه پلیت‌ستر انتخاب شدند.

روش مطالعه

در این بررسی، جهت جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه استفاده شد. تکمیل پرسشنامه‌ها از طریق مصاحبه حضوری با اپراتور‌های دستگاه‌های چاپ و لیتوگرافی، انجام گرفت. این پرسشنامه شامل ۱۵ پرسش گزینه‌ای بود که در برخی موارد فرد پاسخگو می‌توانست چند گزینه را انتخاب کند. البته مواردی را اپراتورها علاوه بر سوالات پرسشنامه مطرح می‌کردند که در این پژوهش از آنها نیز استفاده شده است.

الف) نحوه استفاده از نوار کنترل رنگ در مرحله لیتوگرافی

برای آنکه بتوان نوارکنترل رنگ را در مرحله چاپ مورد استفاده قرار داد، می‌بایست این نوار در مرحله لیتوگرافی در کار تعریف شده باشد تا به هنگام خروجی فیلم یا پلیت روی آن منتقل شود. بدین شکل چاپکار می‌تواند با توجه به نوارکنترل رنگ تعریف شده در کار، اقدام به تنظیم و کنترل چاپ کند. در بررسی انجام شده، مشخص شد ۸۶% لیتوگراف‌ها به هنگام گرفتن خروجی، بدون توجه به نوع کار، نوار کنترل رنگ را در سرتاسر انتهای کار می‌گذارند. ۱۴ درصدی که از گذاشتن نوارکنترل رنگ بر روی کار به هنگام خروجی امتناع می‌کردند، دلایلی چون نبود فضای کافی برای گذاشتن نوارکنترل رنگ ، نداشتن حساسیت در کار و در برخی موارد نبود زمان کافی را عنوان کردند.

همانطور که آورده شده است،‌ بیشترین درصد مربوط به نوارهای کنترل رنگی است که لیتوگرافی‌ها خود با توجه به شرایط چاپخانه‌هایی که با آنها کار می‌کنند، طراحی کرده و به کار می‌برند.

لیتوگراف‌ها علاوه بر گذاشتن نوار کنترل رنگ در بالا و یا پایین ورق چاپی، خود نیز می‌توانند به منظور کنترل کیفیت خروجی فیلم یا پلیت از برخی از علایم نوار کنترل رنگ استفاده کنند.

کنترل زمان و میزان نوردهی، شدت دارو، انتقال کامل ترام‌ها، رزولوشن و فراوانی ترام و دنسیته مواردی است که می‌توان با استفاده از نوار کنترل رنگ در بخش پیش از چاپ، خروجی را کنترل کرد.

در بررسی انجام شده مشخص شد که ۷۰% لیتوگراف‌ها پس از خروجی گرفتن،‌ کیفیت نتیجه کار را با توجه به برخی از علایم نوار کنترل رنگ،‌ کنترل می‌کنند.(نمودار شماره۳)

موارد زیر، آیتم‌هایی از نوار کنترل رنگ است که می‌تواند توسط لیتوگراف جهت کنترل فیلم یا پلیت به کار رود.

۱- دنسیته

به طور معمول دنسیته فیلم باید از ۵/۳ تا ۴ و برای پلیت حدود ۸/۱ باشد. اگر دنسیته فیلم کمتر از حد معمول باشد، به هنگام کپی پلیت نور بیشتر را از خود عبور می‌دهد. هم‌چنین اگر دنسیته چهار رنگ اصلی روی پلیت کمتر از استاندارد خود باشد، در چاپ مرکب کمتری را به خود جذب می‌کند.

در بررسی انجام گرفته مشخص شد که ۷۱/۸۵% لیتوگراف‌های مورد بررسی از این آیتم نوار کنترل رنگ جهت کنترل ضعیف نشدن پلیت یا فیلم و دانسیته آن استفاده می‌کنند. البته تمامی لیتوگراف‌ها برای بیان هدف خود از اصطلاح ضعیف نشدن رنگ استفاده می‌کردند و با مفهوم علمی دنستیه آشنا نبودند.

۲ – تنالیته‌های درصد ترام

لیتوگراف می‌بایست بعد از تهیه فیلم یا پلیت، خانه درصدهای ترام در نوار کنترل رنگ را جهت کنترل انتقال دقیق ترام‌ها بررسی کند. به طور معمول برای این کار از خانه ترام ۵۰% استفاده می‌شود.

از میان لیتوگراف‌های مورد بررسی،‌ ۱۰۰% از تنالیته درصد‌های ترام جهت کنترل انتقال کامل ترام‌ها استفاده می‌کنند.

۳ – کنترل زمان‌ نوردهی (checking plate exposure)

این راهنمای بصری برای کنترل چشمی میزان نوردهی پلیت طراحی شده است که شامل خطوط میکرونی و ترام‌های مثبت و منفی است. (تصویر شماره یک)

این راهنمای بصری به لیتوگرافان کمک می‌کند تا میزان نوردهی پلیت و شدت قدرت داروی به کار رفته را بسنجند و در صورت بروز مشکل آن را اصلاح کنند. اگر میزان نوردهی و شرایط موجود نامناسب باشد، صلیب دایره‌ها به طور واضح مشخص نخواهد بود.

براساس بررسی انجام شده، ۴۳% از لیتوگراف‌های مورد بررسی از این آیتم کنترل کیفیت بیشتر در زمان کالیبره کردن دستگاه ایمیج‌ستر یا پلیت‌ستر استفاده می‌کنند.

۳ – نشانه‌های ستاره‌ای شکل

این آیتم به دلیل وجود خطوط با ضخامت و فاصله یکسان، کاربرد خطوط میکرونی را دارد ولی به دلیل اینکه ضخامت خطوط پیوسته در حال تغییر است بیشتر جهت کنترل در چاپ مورد استفاده قرار می‌گیرد. به هر حال اگر نقطه سفید وسط دایره یا ستاره بزرگتر شد، نشاندهنده ظهور ضعیف فیلم یا پلیت است. بالعکس اگر نقطه سفید پر شود، نشان دهنده نوردهی زیاد و ظهور بیش از حد است.

۱۴% لیتوگرافی‌های مورد بررسی از این آیتم به دلیل کنترل ظهور صحیح استفاده می‌کنند.

۴ – خاکستری خنثی

این آیتم بیشتر در مرحله چاپ کاربرد دارد اما لیتوگراف بهتر است پس از گرفتن خروجی، درصد هر یک از رنگ‌ها را کنترل کند. چرا که در صورت بروز هر اشتباهی این سه رنگ در مرحله چاپ،‌ خاکستری خنثی نمی‌دهند.

۵۷% لیتوگراف‌های مورد بررسی، از این آیتم کنترل کیفیت نیز جهت کنترل و انتقال کامل درصد‌های هر سه رنگ به میزانی که از پیش تعیین شده است،‌ استفاده می‌کنند.

بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده معلوم شده که ۵۰% لیتوگرافان با استفاده از لوپ و سپس چشم نوار کنترل رنگ را کنترل می‌کنند. این درحالی است که اکثریت واحدهای لیتوگرافی به تجهیزاتی مانند دنسیتومتر مجهز نیستند و اگر باشند تنها در مواردی معدود و جهت کالیبره کردن دستگاه آن را مورد استفاده قرار می‌دهند. نتایج در نمودار شماره یک نمایش داده شده است.

ب) نحوه استفاده از نوار کنترل رنگ در مرحله چاپ

با در نظر گرفتن نوار کنترل رنگ در لیتوگرافی، در هنگام چاپ چاپکار با در نظر داشتن نوار کنترل رنگ، عمل کنترل و تنظیم رنگ را انجام دهد. بر اساس بررسی انجام گرفته مشخص شد از میان چاپخانه‌های مورد بررسی، ۸۰% در هنگام کنترل رنگ، نوار کنترل رنگ را در نظر دارند و از آن استفاده می‌کنند. (تصویر شماره ۲)

از میان چاپخانه‌دارانی که برای کنترل کارچاپی از نوار کنترل رنگ استفاده می‌کردند، ۴۲% تحت هر شرایطی مبنای تنظیمات خود را نوار کنترل رنگ قرار داده و پس از رسیدن به شرایط استاندارد، تنظیمات رنگ را بر اساس خواست مشتری پیش می‌گرفتند. ۵۸% باقی مانده در صورتی از نوار کنترل رنگ استفاده می‌کردند که:

۱- نوار کنترل رنگ روی کاغذ چاپی آمده باشد چراکه اظهار داشتند که در اکثر مواقع در محدوده چاپ پذیر پلیت فضایی برای درج نوار کنترل رنگ باقی نمانده است.۲- در طول سرتاسر کاغذ قرار گرفته باشد چراکه اگر در عرض کار باشد کنترل آن ارزشی ندارد و به این شکل فقط می‌توان نحوه عملکرد یک شیر مرکب را درنظر داشت.۳- کار چاپی از چهار رنگ به بالا باشد چون در کارهایی که کمتر از رنگ هستند دیگر نیازی به نوارکنترل رنگ نیست و بر اساس تجربه اپراتور به راحتی می‌توان رنگ را کنترل کرد.۴- نمونه رنگی از طرف مشتری ارایه نشده باشد زیرا در این حالت رنگ‌ها بر اساس خواست مشتری نتظیم می‌شود که در اکثر مواقع خارج از استاندارد چاپ است.۵- بالاخره این‌که کار چاپی از حساسیت بالایی برخوردار باشد که در این صورت علاوه بر کنترل زمینه کار، نوارکنترل رنگ نیز کنترل شود.

چگونگی استفاده از اجزای مختلف نوار کنترل رنگ

در نمودار شماره ۲ درصد وضعیت استفاده چاپخانه‌داران از هر یک از اجزای نوار کنترل رنگ نشان داده شده است. بر اساس استانداردهای تعریف شده مهمترین اجزای نوار کنترل رنگ عبارتند از: تنپلات‌های CMYK، تنالیته درصدهای ترام، رنگ‌های ترکیبی سبز، قرمز و بنفش، Color Balance Patches، نشانه ستاره ای شکل و دوایر خطوط متحدالمرکز.

با توجه به بررسی انجام شده بیشترین آیتم مورد استفاده نوار کنترل رنگ در میان چاپخانه‌ها تنالیته درصد‌های ترام و تنپلات‌های رنگی CMYK است. در ادامه نتایج بررسی موارد مورد استفاده و همچنین دلایل استفاده از آنها ارایه شده است:

تنپلات‌های CMYK (Solid Patches)

وجود خانه‌های تنپلات CMYK به اپراتور این امکان را می‌دهد تا یکنواختی مرکب‌دهی ماشین چاپ را کنترل کند. از این خانه‌های رنگی برای اندازه‌گیری دنسیته رنگ چاپ شده، استفاده می‌شود. دنسیته رنگ یعنی میزان جذب نور توسط لایه مرکب که با دنسیتومتر اندازه‌گیری می‌شود. به عبارت دیگر دنسیته نشان دهنده میزان مرکبی است که بر روی کاغذ انتقال یافته است که اگر میزان آن ناکافی باشد، رنگ چاپ شده حالت مات و بور خواهد داشت. برعکس اگر دنسیته بالا باشد به اصطلاح بخش‌های هافتون پر کرده و کنتراست کاهش پیدا می‌کند. همچنین مشکل خشک نشدن و پشت زدن مرکب هم پیش می‌آید. در نوار کنترل رنگ برای هر رنگ، یک خانه تنپلات جهت اندازه‌گیری تعبیه شده است. با کنترل دانسیته می‌توان ضخامت مرکب را در یک حد استاندارد با یک تلرانس مشخص حفظ کرد. فاصله تنپلات‌هایCMYK از یکدیگر و تکرار آنها بستگی به محدوده فضای رنگی هر یک از شیرهای مرکب (ink zone) دستگاه چاپ دارد. این آیتم رنگی را می‌توان توسط چشم و یا دنسیتومتر ارزیابی کرد.

به طور معمول دنسیته مطلوب مرکب‌های CMYK در چاپ به ترتیب ۹/۱= K ، ۶/۱=C، ۵/۱=M ، ۳/۱=Y است.

نتایج به دست آمده:

– در بررسی‌های انجام شده مشخص شد از میان چاپخانه‌هایی که از نوار کنترل رنگ استفاده میکردند، ۸۵% تنپلات‌های رنگی را کنترل می‌کنند. تمامی اپراتورها از این خانه‌های تنپلات به جهت اندازه گیری دانسیته رنگ چاپ شده استفاده می‌کردند. البته باید متذکر شد که این افراد با مفهوم علمی دانسیته رنگ آشنا نبوده و آن را تحت عنوان رنگ خالص و ناب بیان می‌کردند و آن را به صورت چشمی و یا با استفاده از لوپ کنترل می‌کردند.

خانه‌های ترکیبی قرمز، سبز و بنفش (روپوشانی)

Overprint Patches

از این آیتم رنگی به منظور ارزیابی و کنترل هم‌پوشانی رنگ‌ها استفاده می‌شود. هم‌پوشانی، رفتار پذیرش مرکب هنگام روی هم خوردن (خیس روی خیس) چند رنگ است. از آنجایی که در چاپ افست روی هم خوردن مرکب ها به صورت خیس روی خیس است، به هم چسبیدن رنگ ها با مشکل روبه رو است چرا که رنگ ها قبل از این که خشک شوند رنگ دیگری روی آنها چاپ می‌شود. که این موضوع باعث کاهش میزان مرکب انتقال یافته در برجهای آخر می‌شود. زمانی که دو رنگ روی هم چاپ می‌شوند، می‌بایست رنگ دوم به خوبی بر روی رنگ اول بنشیند. اما در واقعیت این اتفاق نمی‌افتد و رنگ دوم به خوبی بر روی رنگ چاپ شده قبلی نمی‌نشیند. از این رو رنگ چاپ شده به رنگ اول تمایل بیشتری دارد.

لب‌پوشانی را از طریق دنسیته مرکب در قسمت خانه‌های تک رنگ و تنپلات دو، سه و چند رنگ و با در نظر گرفتن ترتیب روی هم خوردنشان اندازه‌گیری می‌کنند. تمام سطح خانه مربوطه می‌بایست توسط دو رنگ پوشیده شده تا بتوان میزان لب‌پوشانی و کیفیت آن را سنجید. از این عنصر نوار کنترل رنگ برای ارزیابی و اندازه گیری بصری و یا با دنسیتومتر جهت عملکرد لب‌پوشانی مرکب طراحی شده است. سبز، آبی و قرمز، سه خانه رنگ‌های ترکیبی متداول در نوار کنترل رنگ هستند.

نتایج به دست آمده:

نتایج بررسی نشان می‌دهدکه ۶۶% چاپخانه هایی که از نوارکنترل رنگ استفاده می‌کردند، جهت کنترل خنثی بودن رنگ‌های ترکیبی از این آیتم استفاده می‌کنند. بیشترین مورد استفاده این آیتم مربوط به کنترل خنثی بودن رنگ بدست آمده و اندازه‌گیری میزان مرکب‌های سازنده آن بود. در بعضی از موارد هم برای کنترل کیفیت لب‌پوشانی مرکب به این معنا که رنگ بدست آمده خالص بوده به عبارت دیگر دانسیته صحیحی داشته باشد مورد استفاده قرار می‌گرفت.

کنترل توازن رنگ‌های  (CMY (Color Balance PatcheS

این خانه رنگی امکان تشخیص توازن و تعادل بین سه رنگ CMY را در یک نگاه به چاپکار می‌دهد اگر میزان هر سه رنگ متناسب بوده باشد، نتیجه خاکستری خنثی خواهد بود. در بعضی از مواقع در کنار این خانه از رنگ مشکی ۵۰% برای مقایسه خنثی بودن خاکستری استفاده می‌شود. زمانی که سه رنگ سایان، ماژنتا و زرد به صورت ۱۰۰% روی هم منتطبق شده و چاپ می‌شوند، رنگ حاصل رنگی نزدیک به مشکی خنثی است. زمانی که درصدی از سه رنگ روی هم چاپ شوند نتیجه خاکستری خنثی رنگی است. قرار گرفتن یک خانه ۵۰% مشکی تک رنگ در کنار خاکستری سه رنگ به تشخیص خنثی بودن آن کمک می‌کند.

در صورت وجود ضخامت صحیح لایه مرکب، ترتیب درست چاپ رنگ ها و وجود درصد معمولی از چاقی ترام می‌بایست بعد از چاپ سه رنگ اصلی روی هم یک خاکستری خنثی ایجاد شود. درصد‌های سه رنگ با توجه به نوع مرکب مصرفی متفاوت است. به طور معمول ۴۰% = C، ۲۹% = M، ۳۰%= Y اگر توازن بین سه رنگ ایجاد نشود در چاپ با پدیده Colorcast مواجه می‌شویم.

به طور مثال درصد‌های سه رنگ اصلی برای ایجاد خاکستری خنثی در سه شرکت زیر به این ترتیب است:

Heidelberg: 70% cyan 60% magenta 60% yellow

FOGRA: 28% cyan 21 % magenta

۱۹ % yellow

Brunner: 50% cyan 41 % magenta

۴۱ % yellow

نتایج بدست آمده:

۴۲% چاپخانه‌های مورد بررسی از خانه مربوط به توازن سه رنگCMY به دلیل ایجاد تعادل و توازن میان این سه رنگ و ایجاد خاکستری خنثی استفاده می‌کنند. نکته قابل توجه اینکه اپراتورها بدون در نظر گرفتن مشکی ۵۰% ، اقدام به ارزیابی خاکستری خنثی به طور چشمی می‌کردند.

تنالیته درصد‌های ترام Halftone Patches

در این بخش از کالربار درصدهای ترام با توجه به شرایط و ویژگی‌های کار چاپی انتخاب می‌شوند. به طور معمول از درصد ترام‌های ۱۰۰-۷۵-۵۰-۲۵ استفاده می‌شود. به طور مثال HEIDELBERG تنها از ترام ۷۰%،Fogra از ترام ۴۰ و۸۰ درصد وBrunner از ترام ۵۰ و۷۵ درصد استفاده می‌کنند.

از این خانه‌های ترامه به منظور تشخیص و شناسایی تغییر حالات ترام (مثل چاقی ترام) و همچنین اندازه‌گیری کنتراست تصویر استفاده می‌شود. برای اندازه‌گیری کنتراست تصویر باید دقت داشت درصد ترام ۸۰ و ۱۰۰ در کنار یکدیگر قرار گیرند. برای کنترل چاقی ترام نیز از به طور معمول از ترام ۴۰ و ۸۰ درصد استفاده می‌شود.

همچنین دانستیه هافتون را می‌توان در خانه‌های مربوط به درصد‌های هافتون اندازه‌گیری کرد.

تنایج بدست آمده:

۸۳% چاپخانه‌های مورد بررسی که از نوار کنترل رنگ استفاده می‌کردند، از تنالیته‌های درصد ترام استفاده می‌کردند. تمامی این چاپخانه ها به منظور کنترل تغییر شکل ترام در حین چاپ و همچنین انتقال کامل درصد‌های ترام در چاپ استفاده می‌کردند.

نشانه‌های ستاره ای مربوط به کشیدگی ترام و دوتایی شدن آن

(Slur/Doubling Patches)

خطوط نرده‌ای در جهات متفاوت و همچنین دوایر متحدالمرکز خطوط رنگی، به چاپکار این اجازه را می‌دهد که به صورت چشمی و یا با دنسیتومتر خطای دوتایی شدن یا کشیدگی ترام را کنترل کند. کشیدگی ترام به دلیل تفاوت سرعت سطحی سیلندر پلیت با لاستیک و یا لاستیک با سیلندر چاپ ایجاد می‌شود. زمانی که این اتفاق رخ می‌دهد خطوط از هم پراکنده‌تر شده و یا ضخیم می‌شوند. همچنین تفاوت در مرکز سفید رنگ این دایره می‌تواند نشاندهنده دو مشکل نام برده باشد.

در چاپ اگر کشیدگی ترام پیش آید، نقطه دایره سفید به شکل بیضی در می‌آید . جهت لغزش عمود بر محور بزرگ بیضی خواهد بود.

اگر در مرکز ستاره یا دایره، دو مرکز به شکل ۸ انگلیسی به وجود آید نشان می‌دهد که مرکب سریع خشک شده و دوباره از روی لاستیک کپی شده است. به عبارت دیگر، مشکل دوتایی شدن پلیت پیش آمده است.

نتایج به دست آمده:

از این آیتم ۱۷% چاپخانه‌ها به منظور کنترل تغییر شکل ترام و زاویه ترام استفاده می‌کردند. آگاهی چندانی درباره نحوه استفاده از این آیتم وجود نداشت.

نکته قابل توجه این است که نتایج بیان شده مربوط به ۸۰% چاپخانه هایی است که از نوار کنترل رنگ استفاده می‌کردند که ۵۸٫۶۶% آنها تحت شرایط خاصی مبنای کنترل خود را نوار کنترل رنگ قرار می‌دادند. به هر حال با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان گفت که علی رغم استفاده کم نوار کنترل رنگ، تاحدودی و به شکل تجربی، علم نحوه استفاده از آن وجود دارد. ولی به دلیل آنکه اپراتورها رنگ را بر مبنای نظر مشتری و نمونه رنگی که او ارایه کرده است، تنظیم می‌کنند، استفاده چندانی از نوار کنترل رنگ نمی شود و تنها به دو آیتم شناخته شده آن (تنپلات چهار رنگ اصلی و تنالیته درصد‌های ترام) در طول کار نگاهی انداخته می‌شود.

نمودار شماره ۷ درصد استفاده چاپخانه‌ها از هریک از اجزای نوار کنترل رنگ را نشان می‌دهد.

ج( نحوه کنترل نوار کنترل رنگ

بر اساس نتایج بدست آمده عمده کنترل و تنظیمات چاپ به صورت چشمی انجام می‌گیرد. البته در اکثر موارد از لوپ نیز استفاده می‌شود.

ولی از تجهیزات تخصصی دیگری مثل دنسیتومتر و اسپکتروفوتومتر استفاده نمی‌شود و دلیل آن مجهز نبودن چاپخانه به آنهاست.

د)گذراندن دوره آموزشی نحوه استفاده از نوار کنترل رنگ

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تنها ۲۰% اپراتو‌رهای لیتوگرافی و ۶% از اپراتور‌های چاپ دوره آموزشی را گذارندند که در طی آن تا حدودی با نوار کنترل رنگ و نحوه کنترل کیفیت کار آشنا شدند.

ه) پیشنهادات

با توجه به نتایج به دست آمده، می‌توان این طور گفت که در مراکز چاپی ایران به ندرت نوار کنترل رنگ جهت کنترل، مورد استفاده قرار می‌گیرد. دلیل آنهم خواست مشتری و نمونه رنگی است که او ارایه می‌دهد. چاپکار هم موظف است تا دور شدن از شرایط استاندارد، نظر او را برآورد سازد. علاوه بر آن بیشتر اپراتورهای دستگاه‌های لیتوگرافی و چاپ توجه بیشتری به زمینه کار دارند و کمتر از نوار کنترل رنگ استفاده می‌کنند این درحالی است که با آموزش افراد دخیل در این پروسه از طراح گرفته تا لیتوگراف و چاپکار می‌توان با صرف زمان و هزینه کم، کیفیت و راندمان تولید را به طرز قابل توجهی ارتقا داد.

یکی از راه‌های رسیدن به شرایط استاندارد در چاپ و حفظ آن، استفاده از سیستم مدیریت رنگ است. در حال حاضر مشتریان چاپ تنظیمات نهایی خود را بر روی ماشین و با باز و بسته کردن شیرهای مرکب انجام ‌می‌دهند. آنها بالواقع با تغییر شیر‌های مرکب و فشار سیلندر‌ها، ماشین را از حالت استاندارد خود خارج می‌کنند تا به رنگی که مدنظرشان است،‌ برسند. درحالی که با استفاده از سیستم مدیریت رنگ و پروفایل مناسب چاپ، از ابتدای تولید و طراحی کار چاپی، می‌توان خروجی پلیت درستی تهییه کرد و مطمئن به درست بودن رنگ‌ها بود. از این رو می‌توان صحت نوار کنترل رنگ را همان خواست مشتری تعبیه کرد.

از این رو پیشنهاد می‌شود در ابتدا کارگاه‌ها و کلاسهای آموزشی در جهت استفاده از سیستم مدیریت رنگ برگزار شده و سپس در چندین جلسه نحوه استفاده از نوار کنترل رنگ به اپراتورها آموزش داده شود.

آموزش نوار کنترل رنگ و آشنایی با انواع آن در لیتوگرافی از اهمیت بیشتری برخوردار است. چراکه اپراتور لیتوگرافی با انتخاب نوار کنترل رنگ صحیح و قرار دادن آن در جای مناسب، شرایط ایده‌آل جهت کنترل رنگ و تنظیم آن را برای چاپکار فراهم آورد.

هم‌چنین برگزاری کارگاه‌های عملی جهت آشنایی اپراتورهای چاپ با چگونگی استفاده از نوارکنترل رنگ پیشنهاد می‌شود.

پانوشت‌ها:

۱- Dot gain

۲- Density

۳- Gray Balance

۴- Slurring

۵- Doubling

محمد فیض آبادی فراهانی
محمد فیض آبادی فراهانی

کارشناس در زمینه طراحی گرافیک و چاپ با 10 سال سابقه فعالیت |
متخصص و مشاور در زمینه تبلیغات کاغذی و اینترنتی |
مشاور در زمینه طراحی سایت و سئو

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *