فناوری چاپ دیجیتال در بازار لیبل

رنگ در چاپ
رنگ در طراحی و چاپ
2017-09-28
تفاوت چاپ دیجیتال با دیگر روش های چاپی
تفاوت چاپ دیجیتال با دیگر روش های چاپی مانند چاپ افست و چاپ فلکسو و چاپ گراور در چیست ؟
2017-10-04

فناوری چاپ دیجیتال در بازار لیبل

در دنیای تکنولوژیک امروز که علوم و صنایع گوناگون در تمامی زمینه ها به سرعت در حال پیشرفت می باشند، بسته بندی و صنایع وابسته نیز که روز به روز از اهمیت بیشتری برخوردار می شوند و نقش غیر قابل انکار خود را در ارتقاء دیگر صنایع ثابت کرده اند از این قاعده مستثنی نیستند.چاپ بسته بندی یکی از این مقولات وابسته است که نقش آن کمتر از بسته بندی به معنای صرف نیست. تکنولوژی های بکار گرفته شده در چاپ بسته بندی به قدری متنوع و پیشرفته شده است که شناخت دقیق آنها، مطالعات به روز و تخصص کافی در این زمینه را می طلبد. در نوشتاری که پیش رو دارید تنها به بررسی یکی از چندین بخش چاپ بسته بندی یعنی چاپ دیجیتال که البته بخشی نوپاست، پرداخته شده است.
چاپ دیجیتال در دو دهه اخیر بیشترین میزان تحول را در بین انواع روش های چاپی به خود اختصاص داده اند و همچنان در حال محکم تر کردن جای پای خود و یافتن کاربردهای متنوع تر می باشد.لازم به ذکر است تنها در فصل اول این مقاله در مورد گرایشات بازار بسته بندی در مفهوم عام آن، به چاپ دیجیتال و میزان تمایلات فعالان این صنعت به سرمایه گذاری در این حوزه چاپی پرداخته شده است.در دیگر فصول، مباحث اصلی مورد بررسی، چاپ دیجیتال لیبل، تحولات بوجود آمده در این زمینه ، تکنولوژی بکار گرفته شده تاکنون، نقش پیش از چاپ در تولید لیبل به روش دیجیتال، عملیات تکمیلی مورد استفاده، نقش مدیریت و بازاریابی در ارتقاء و پیشرفت این حوزه و همچنین ذکر کاربردهای این دسته از لیبل ها می باشد.
پرداختن به این موضوع خاص به این دلیل حائز اهمیت است که تکنولوژی دیجیتال با حذف هزینه و زمان برای تولید پلیت چاپ و مرحله آماده سازی ماشین برای شروع عملیات تولید، چاپخانه دار را قادر می سازد تا به سرعت پاسخگوی سفارشات کم تیراژ، ولی متنوع مشتریانی گردد که تعداد آنها روز به روز در حال افزایش است.سرمایه گذاری روی سخت افزارهای چاپی مناسب که بتواند لیبل های با کیفیت مطلوب تولید کنند و البته استفاده از تجهیزات تکمیلی کارآمد که بتوان با استفاده از آنها در کمترین زمان ممکن به تولید لیبل هایی در شکل ها و طرح های گوناگون دست یافت، از عواملی هستند که تاثیر آنها در بالا بردن گرایش بازار به سمت این حوزه بر کسی پوشیده نیست.چگونگی عملکرد صحیح پرسنل فروش و تفهیم کاربردها و مزایای بسیار استفاده از لیبل های تولید شده با روش دیجیتال به مشتری از دیگر مباحثی است که در این مقاله از آن سخن به میان آمده است.

بررسی رشد چاپ بسته بندی در جهان و گرایشات آن

از اخبار، مقالات، مجلات و وب سایت های مرتبط با چاپ و بسته بندی می توان دریافت که دنیای چاپ بسته بندی در حال تغییرات زیادی می باشد. تکنولوژی چاپ مسلما با کم شدن زمان آماده سازی ماشین های چاپ، کوتاه شدن مسیر عبور متریال از ماشین، چاپ دیجیتال، ماشین های چاپ ترکیبی، خشک کن های LED و غیره می تواند پاسخگوی نیاز مشتریانی باشد که به دنبال روش های متفاوت با سرعت بالا و توان پاسخگویی سریع هستند.
محیط زیست، ماندگاری و کاهش ضایعات در دستور کار فعالان این حوزه است و آنها به دنبال کاهش حجم بسته بندی، استفاده از متریال های ماندگارتر، مقایسه رد پای کاربن (Carbon Footprint) که چاپ بسته بندی های مختلف ایجاد میکند، کاهش و حتی حذف ضایعات و در کل سبز تر بودن در کل روند تولیدشان می باشد. (رد پای کربن) به صورت مجموعه کل گازهای گلخانه ای (GHG) خروجی ناشی از یک سازمان، یک رخداد، یک محصول یا یک شخص تعریف می گردد.
در زنجیر تامین چاپ بسته بندی، افراد کمی هستند که از تغییرات عمده ای که در جریان است بی خبر باشند. چاپ روی جعبه های مقوایی، بسته بندی انعطاف پذیر، شرینک اسلیوها، ساشه ها، کیسه های ایستاده پلاستیکی (پوچ ها) و دیگر موارد با کیفیت بالا، سفارشات چاپی با تیراژ کم و متوسط، در سطحی دیگر، متریال های مصرفی، فن آوری ها، محصولات و کاربردهای آن ها، در مسیری قرار دارند که دچار تغییرات انقلابی شده است. حال اینکه دست اندرکاران این صنعت تا چه حد از تغییرات بوجود آمده آگاه اند و چگونه با آن روبرو خواهند شد و چاپ بسته بندی تا چه میزان می تواند خود را با نیازهای مشتریان جدید هماهنگ کند، سوالاتی است که از طریق بررسی های جامع و پرسشنامه های الکترونیکی مجله تخصص PPW(Package Print Worldwide) به آنها دسترسی پیدا کردیم. خلاصه ای از این نتیجه گیری ها را با هم مشاهده خواهیم کرد.

 


1-1) از انواع محصولات بسته بندی شده ، جعبه های مقوایی و بسته بندی های انعطاف پذیر بیشترین تولیدات را به خود اختصاص داده اند.پس از این محصولاتی چون پوچ ها، تیوب ها، ساشه ها، و شرینک اسلیوها، بیشترین سهم تولید را به خود اختصاص داده اند. تعدادی از کمپانی های مورد بررسی، تولیدات چاپی دیگری چون چاپ های تبلیغاتی، تگ ها و لیبل های دورپیچ ، پشت چسب دار و … دارند.
2-1) روش های چاپی مورد استفاده
طیف گسترده ای از روش های چاپی و یا ترکیبی ازآنها در صنعت چاپ بسته بندی به کار می رود که طبق نتایج به دست آمده چاپ فلکسو و فلکسو UV بیشترین کاربرد را در این صتعت دارند. طلاکوب به عنوان روشی مناسب برای ایجاد ارزش افزوده در بسته بندی چاپ شده به کار می رود که چاپ لترپرس کاربرد قابل ملاحطه ای در این زمینه دارد البته چاپ دیجیتال حضور عمده ای در این زمینه یافته است.
ماشین های چاپ مورد استفاده هم به صورت رول و هم ورق تغذیه می شوند و عرض اکثر ماشین های رول ، بالای 800 میلیمتر(32 اینچ) و زیر 500 میلیمتر(20 اینچ) میباشد.تنها درصد کمی از ماشین های چاپ دارای عرض متوسط هستند.

 

میزان استفاده از انواع روش های چاپی در بازار جهانی لیبل
3-1) استفاده از تجهیزات جانبی
امروزه چاپ بسته بندی بیش از سرمایه گذاری صرف، روی آخرین مدل ماشین های چاپ می باشد و باید تمهیدات دیگری از قبیل کنترل طرح اصلی،پلیت سازی، سیستم مدیریت اطلاعات، نمونه گیری، کنترل روند چاپ و عملیات تکمیلی، در دسترس داشتن عناصر لازم برای رسیدن به حداکثر کارآیی،کیفیت، ثبات رنگ و تولید و برنامه ریزی برای تحویل نیز در نطر گرفته شود. البته انتطار نمی رود که کمپانی ها انواع تجهیزات را در اختیار داشته باشند. از این پرسشنامه ها این گونه دریافت شده که 60 درصد شرکت های مورد بررسی، تجهیزات مربوط به نمونه گیری (Proofer) را در اختیار دارند. بالای 50 درصد، خودشان پلیت سازی دارند، 50 درصد نیز تجهیزات تکمیلی در کنار ماشین آلاتشان دارند و نزدیک به 50 درصد آنها با بعضی از نرم افزارهای مدیریتی کار می کنند. پیچیدگی موجود در چاپخانه های بسته بندی مدرن همواره رو به افزایش است .نمودار زیر میزان استفاده چاپخانه های مورد بررسی را از آخرین تکنولوژی های روز نشان می دهد.

 

چاپ بسته بندی های بر اساس بازار مصرف نهایی

4-1) چاپ بسته بندی های بر اساس بازار مصرف نهایی
بیشترین مصرف بسته بندی ها مربوط به محصولات غذایی است که در سوپر مارکت ها عرضه می شوند. فروشگاه های بزرگ جهانی مانند Walmart , Tesco , Royal Ahold , Metro اکنون جزو بزرگترین مشتریان بسته بندی های چاپ شده هستند.
بیش از 70 درصد شرکت هایی که پاسخ داده اند بسته بندی های مربوط به کالاهای دارویی- پزشکی نیز تولید می کنند. کالاهای پر مصرف صنعتی، آرایشی – بهداشتی، نوشیدنی ها، لوازم قنادی و لوازم الکتریکی نیز در حجم بالایی عرضه می شوند. در نمودار شماره (4-1) این موارد را به خوبی مشاهده می کنید.
5-1) موانع رشد
یکی از سوالات کلیدی که در بررسی کمپانی ها مورد پرسش قرار گرفته گرفت، این بود بزرگترین موانع رشد شرکتشان را در چه عواملی می دانند.این دو مورد جزء موثرترین عوامل محسوب می شود، فشار برای کاهش قیمت ها و رقابت با دیگر چاپ خانه های تولید کننده بسته بندی.
این دو فاکتور ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند. چرا که وقتی یک کمپانی با رقبای متعددی روبرو می شود باید برای کاهش قیمت ها تلاش بیشتری کند. هزینه بالای خرید آخرین تکنولوزی های روز دنیا نیز جز موانع رشد شرکت ها ذکر شد. بالا رفتن هزینه ها، کاهش میزان سوددهی ، تهیه پول برای سرمایه گذاری، آموزش کارکنان و جذب مشتریان جدید نیز جز این عوامل ذکر شده است.درصد اندکی مسائل زیست محیطی را از موانع پیشرفت این صنعت ذکر کردند.
6-1) فرصت های اصلی باری ایجاد تنوع و پیشرفت در خط تولید
این که کجا و چگونه یک شرکت چاپ بسته بندی شروع به رشد کند، فرصت های جدید برای رشد کجاست و در چه حوزه ای باید سرمایه گذاری کرد، مسائلی است که مدیران امروز با آن روبرو هستند. شاید بهترین پاسخ این باشد که نیاز ها و تقاضای صاحبان برندهای بزرگ و گروه های خرده فروش را بشناسد . دو راه اصلی برای رشد- که در این نطر سنجی خا به آن رسیده اند- یکی هدف قراردادن سفارشات با تیراژ کم و متوسط است و بعد از آن سفارشاتی است که شخصی سازی، تنوع و تک نسخه ای بودن مد نطرشان می باشد. این امکانات و درخواست ها به سرمایه گذاری بیشتر و حرکت به سمت چاپ دیجیتال به روی بسته بندی اشاره می کند.
با اینکه اخیرا در مورد بسته بندی های هوشمند بسیار صحبت به میان می آید اما پیشرفت زیادی در این زمینه مشاهده نشده است. نقش حفاظت از برند، چاپ امنیتی، روش های تبلیغاتی و فروشگاه های بسیار بزرگ نه تنها برای بسته بندی های چاپ شده ، بلکه در حوزه لیبل ، تگ ، بروشور و … قابل توجه ذکر شده است.

سرمایه گذاری روی چاپ دیجیتال
7-1) برنامه های سرمایه گذاری آینده
نمایشگاه دروپا بهترین اتفاق برای درک این موضوع است که شرکت های چاپ بسته بندی تا یکی دو سال آینده تصمیم به سرمایه گذاری در چه زمینه ای را دارند. همانطور که از نمودارهای زیر مشخص است ، 60 درصد آنها تصمیم به سرمایه گذاری جدید در سالی که پیش روست دارند و حدود 85 درصد آنها در 12 تا 14 ماه آینده اقدام به این کار خواهند کرد. از پاسخ های دریافت شده در مورد نوع چاپی که شرکت ها تصمیم به سرمایه گذاری روی آن حوزه را دارند به این آمار رسیدیم که 60 درصد آنها سرمایه گذاری روی چاپ دیجیتال را به چاپ های متداول دیگر ترجیح میدهند.

 

رشد صنعت بسته بندی
8-1) چاپ بسته بندی و مواردی مورد نیاز برای رشد آینده
با اینکه نزدیک به 85 درصد کمپانی ها اظهار داشتند تا دوسال آینده تصمیم به سرمایه گذاری های جدید در حوزه ماشین آلات چاپ و بسته بندی و تجهیزات تکمیلی دارند. اما همچنان بر این باورند که زمان مناسبی برای رونق کسب و کارشان نیست. حال عواملی را که آنها برای پیشرفت این صنعت برشمرده اند را با هم بررسی میکنیم.
شناخته بازار نهایی و داشتن اطلاعات در مورد پیشرفا صنعت چاپ بسته بندی جهان دو مورد اصلی برای کمک به رشد این صنعت و سرمایه گذاری های آینده عنوان شد. اما موارد زیاد دیگری در این زمینه موثر شمرده شده است که در نمودار 8-1 مشاهده می کنید.
با اینکه به نظر می رسد اقدامات گسترده تری باید در راستای رشد و سرمایه گذاری بیشتر در حوزه صنعت چاپ بسته بندی صورت پذیرد.بررسی های PPW نشانگر این مطلب است که آن دستیه از فعالانی که در این زمینه برای دستیابی به پیشرفت های معقول و مطمئن تلاش می کنند، به دنبال سیستم های چاپی و تجهیزات جانبی نوین می باشند و چاپ دیجیتال را به عنوان راه حلی برای رسیدن به این هدف انتخاب کرده اند.

 

تحولات و تمایلات چاپ دیجیتال لیبل

چاپ لیبل با استفاده از تکنولوژی دیجیتال پدیده ی جدیدی نیست و به دهه 1970 بر می گردد. یعنی زمانی که سیستم دیجیتال سیاه و سفید یا رنگی اسپات، روی لیبل، بلیط و تگ ها چاپ می کردند.در دهه 1980 کمپانی هایی مثل دلفاکس به تولید این سیستم های چاپی پرداختند و شماری از ماشین های چاپ دیجیتال از کمپانی های زیراکس، کنون، نیپسون توانستند کاربردهایی از قبیل چاپ آدرس و لیبل های پستی پیدا کنند. کمپانی های مذکور از تکنولوزی چاپ دیجیتال تک رنگ با تونر خشک استفاده می کردند.
در کنار سیستم های دیجیتال ، تکنولوژی جوهر افشان هم روز به روز کامل تر شد.کمپانی های تولید کننده سیستم های جوهر افشان هم روز به روز کامل تر شد. کمپانی های تولید کننده سیستم های جوهر افشان که باعث بهبود و پیشرفت این سیستم شدند شامل : Domino, Inca Digital, Xaar, Epson Danaher(Videojet, Elmjet,Willett), Linx, Generics, TTP, Xennia می باشند که از این بین Elmjet عامل ترقی روش باینری در سیستم جوهر با سرعت بالا از صدها نازل به روی سطح مورد نظر پاشیده می شد.
پس از آن روش پالش بر اساس تقاضا یا Drop on Demand در سیستم جوهر افشان توسط شرکت Xaar توسعه پیدا کرد که در این روش جوهر تنها هنگامی که لازم است به روی بستر چاپی فرود می آید.پس از مدتی کاربردهای بسیاری برای چاپ جوهر افشان به وجود آمد از قبیل درج تاریخ ، بارکد، اطلاعات متغیر و چاپ روی لیبل های پارچه ای.
1-2) ورود ماشین های چاپ رنگی دیجیتال به دنیای تولید لیبل
اولین دستگاه چاپ تمام رنگی لیبل حدود 17 سال قبل وارد دنیای لیبل شد.در واقع ، دو شرکت قدرتمند ایندیگو و زایکون برای نخستین بار تکنولوژی دیجیتال رنگی را در سال 1993 به صنعت چاپ عرضه کردند و مدل چاپ لیبل آن در دروپا 1995 به نمایش گذاشتند. در این دستگاه ها از تونر مایع و یا خشک استفاده می شد. سپس مدل های مختلفی از این ماشین ها توسط Nilpeter , Agfa , Gallus به فروش رسید.
در کل، این نوع چاپ رنگی دیجیتال به آهستگی در حال بدست آوردن جایگاه خود در بازار بود تا جایی که در سال 2002 در صنعت لیبل جهان 185 ماشین چاپ دیجیتال تمام رنگی تونری نصب شده بود.
در دوره زمانی که زایکون به پانچ گرافیکس پیوست و ایندیگو توسط اچ پی خریداری شد روند رو به رشد این بازار همچنان با آنچه که در سال 1990 پیش بینی می شد فاصله زیادی داشت.اما پیشرفت در زمینه چاپ دیجیتال هیچ وقت متوقف نشد . در لیبل اکسپو سال 2002 سیستم جوهر افشان تک رنگ که لیبل ها را با جوهر UV با رزولوشن 600 Dpi چاپ می کرد توسط شرکت Argio به نمایش گذاشته شد. کمپانی مارک اندی نیز 2200 DT که ماشین ترکیبی از دیجیتال جوهر افشان و چاپ فلکسو بود ارائه کرد که از هدهای جوهر افشان تولید شرکت Xaar در سیستم خود بکار برده بود.این ماشین چاپ در برخی از چاپخانه های لیبل نصب گردید سپس در سال 2003 اچ پی –ایندیگو و زایکون هر کدام نسل جدیدی از سیستم های دیجیتال تونری را معرفی کردند و از آن پس فروش این ماشین ها افزایش یافت. تا جایی که در سال 2005 تعداد 145 ماشین چاپ دیجیتال لیبل در طی یکسال نصب گردید چیزی حدود 10 درصد کل ماشین های چاپ لیبل عرض کم نصب شده در آن سال. بیش از 4/5 میلیارد لیبل در سال 2005 به صورت دیجیتال چاپ گردید و لازم به ذکر است که تعداد لیبل های چاپ شده توسط سیستم های دیجیتال HPIndigo در این سال به تنهایی نسبت به سال 2004 افزایش 137 درصدی را تجربه کرد.
در سال های بعد همواره شاهد ورود مدل های جدید از اچ پی – ایندیگو و زایکون به بازار لیبل بودیم . نسل جدید ماشین های چاپ ترکیبی که در آن ها از سیستم دیجیتال و روش های چاپی متداول به صورت همزمان استفاده می شد. همچنین ماشین های دیجیتال جوهر افشان با کیفیت و کارایی بالاتر توسط کمپانی های Atlantic Zeiser , EFI Jetrion, Nilpeter Caslon و … روانه بازار چاپ لیبل شد. در سال 2009 نیز شرکت Durst چاپ جوهر افشانی UV را با کیفیت بالا برای لیبل ارائه داد.
مطمئنا، میزان لیبل هایی که به صورت دیجیتالی چاپ می شوند طی چند سال اخیر در حال افزایش است و محاسبه دقیق آن ها به سادگی امکان پذیر نیست. اما با ارقام بدست آمده از موسسه Pira ، تا سال 2008 حدود 12 میلیارد لیبل به صورت دیجیتال چاپ شده است و تقریبا 90 درصد لیبل های تمام رنگی دیجیتال بر روی متریال های پشت چسب دار چاپ شده است و بقیه آنها از نوع لیبل شرینک اسلیو، آب چسب (Wet Glue) و یا لیبل های IML می باشد. از لحاظ ارزش مالی نیز طبق اطلاعات پیرا سهم چاپ دیجیتال در بازار جهانی لیبل و بسته بندی به 2.4 میلیارد دلار در سال 2009 رسید که پیش بینی می شود با رشد 3 برابری به چیزی حدود 6.8 میلیارد دلار در سال 2014 برسد.
2-2) چگونه چاپ رنگی دیجیتال جایگاه خود را پیدا کرد؟
پیشرفت این روند تنها به دلیل سریع تر شدن چاپ دیجیتال لیبل و تو انایی آن در تامین کیفیت چاپی مورد نطر مصرف کننده نهایی و صاحبان برند میسر نشد. بلکه بهبود طراحی دیجیتال، نمونه های گرافیکی هنری ، اورجینال ها و ترقی در مراحل پیش از چاپ ( بیشتر این پیشرفت ها توسط Esko Artwork صورت گرفت) باعث بهتر شدن کنترل رنگ، مدیریت چاپ درجیتال در چاپخانه های لیبل و عملیات تکمیلی شد. کنار هم قرار گرفتن همه ای نعوامل باعث شد چاپ دیجیتال به صورت دیجیتال با سرعت پیش برود. البته مسائلی از قبیل ثبات در باز تولید رنگ های اختصاصی برندها، میزان چسبندگی مرکب و پرایمر به متریال ها و قیمت تمام شده لیبل در چاپ تمام رنگی دیجیتال مشکلاتی در این حوزه محصوب می شوند که در حتا برطرف شدن می باشند.
این نسل از ماشین های دیجیتال بیشتر به ماشین های چاپ متداول نزدیک تر هستند تا پرینترهای رومیزی ، با این تفاوت که سریعتر و قابل اعتماد ترند . تولید خروجی های دقیق تر و رسیدن به ثبات کیفت در زمان کوتاه تر نسبت به دیگر چاپ ها از قبیل فلکسو و چاپ افست و لترپرس، از دلایل پذیرفته شدن این سیستم های چاپ برای تولید لیبل با کاربردهای گوناگون و تیراژ متنوع( البته معمولا تا 50000 عدد) است.
چگونگی به کارگیری چاپ دیجیتال در کنار دیگر انواع چاپ، مانند فلکسو و استفاده صحیح از آن در پاسخگویی به نیاز های جدید مشتریان برای شخصی سازی، کدزنی ، تولید محصولات تک نسخه ای ، ایجاد متغیر ها و حفاظت از برند، مقوله ای است که می تواند بسیار درآمد زا و کاربردی باشد. داشتن ترکیبی از چاپ های متداول به خصوص فلکسو و یا فلکسو UV همراه با چاپ دیجیتال در یک خط ( در یک سیستم چاپ پیوسته ) فرصت بسیاری در اختیار تولید کنندگان محصولات چاپی به خصوص لیبل قرار می دهد. نسل جدید ماشین های جوهر افشان رنگی عرض کم، به خصوص جوهر افشان UV که دی لیبل اکسپو اروپا 2009 و 2011 به نمایش گذاشته شد، بیانگر پیشرفت انکار ناپذیر چاپ دیجیتال در عرصه چاپ لیبل بود.
3-2) انتظارات صاحبان برند از چاپ دیجیتال لیبل
میزان پذیرفته شدن چاپ دیجیتال در تولید لیبل، توسط صاحبان برند مسئله بسیار مهمی در روند رو به رشد این حوزه از چاپ است. انتظارات ای ن افراد تولید کننده لیبل شامل موارد زیر است:
– تنوع برند
– تنوع محصولات
– شخصی سازی
– ضد جعل بودن به صورت منحصر به فرد
– کاهش زمان آماده سازی و تحویل سریعتر سفارشات به مشتریان
– سرعت بالای پاسخگویی به تغییرات
– بهبود مدیریت زنجیره تامین و …
با توجه به توانایی های دستگاه چاپ دیجیتال امروزی ، این نوع از چاپ می تواند بسیار بهتر از دیگر انواع سیستم های چاپی پاسخگوی نیازهای ذکر شده باشد. هرگونه روش چاپی که بتواند راهکارهای تازه ای ارائه کند، هزینه های چرخه تامین را کاهش دهد و فرصت های شغلی جدید ایجاد کند ، بدون شک موفق خواهد بود. چ دیجیتال قادر به تامین همه این موارد می باشد و البته در حال پیشرفت است.
– اکثر صاحبان برند، اظهار داشتند در آینده تنها با تولید کنندگان لیبلی، کار خواهند کرد که امکانات چاپ های معمول و دیجیتال را به طور همزمان داشته باشند. کاربردهای نهاییچاپ دیجیتال در لیبل چه به صورت سیاه و سفید و چه رنگی امروزه در حال گسترش است.برخی از این کاربردها شامل موارد ذیل می باشند.
– نوشیدنی ها ( الکلی و غیر الکلی )
– محصولات دارویی

– ویتامین ها ( مکمل غذایی )
– محصولات غذایی
– محصولات زیبایی و سلامتی
– محصولات شیمیایی، مرکب ها و …
– تمبرهای پستی پشت چسب دار
مسلما بسیاری از این لیبل ها که به روش دیجیتال چاپ شده است دارای طرح های متنوع و متفاوت، اندازه های مختلف و همچنین اطلاعات متغیر می باشد. با توجه به این کاربردها، تولید کنندگان لیبل سرمایه گذاری در حوزه چاپ دیجیتال را کلیدی برای رشد هر چه سریعتر در آینده می دانند.

 

ماشین های چاپ دیجیتال لیبل

امروزه بیشترین نوع چاپ دیجیتال در تولید لیبل ، از نوع الکتروفوتوگرافی با استفاده از تونر مایع یا پودری است اما طی چند سال اخیر این روند به سمت تکنولوژی جوهر افشان ( به خصوص جوهر افشان uv ) پیش رفته است. این دو تکنولوژی غالب در حوزه چاپ دیجیتال شانه به شانه هم در حال پیشرفت اند. البته پیش بینی Pira بر این است که سیستم جوهر افشان تا سال 2014 دو سوم بازار 4/14 میلیارد پوندی جهان را از آن خود خواهند کرد.موضوع اصلی در مورد چاپ جوهر افشان این است که این نوع سیستم چاپی توانایی چاپ بر روی ابعاد گوناگون را دارد( یعنی اب تکنولوژی یکسان بصورت عریض یا عرض کم چاپ می کند) و در تیرازهای بالا از نظر اقتصادی به صرفه تر است.این سیستم نسبت به دیگر روش های چاپ دیجیتال دارای عملکرد ساده تری است تکنولوژی UV نیز موجب بالارفتن سرعت چاپ و سهولت ترکیب شدن با سایر سیستم های چاپی شده است. یعنی می توانیم ماشین چاپی داشته باشیم که هم دارای پوینت های فلکسو باشد و هم دیجیتال به عنوان مثال از ماشین های چاپی Nilpeter Caslon ارائه دا ده است از این روش پیروی می کنند.
شرکت های HpIndigo-Xeikon-Nilpeter-Efi-Stork-DurstLanda از مهمترین تولید کنندگان ماشین های چاپ دیجیتال هستند.

 

تکنولوژی ها و متریال های چاپی و تاثیر آنها بر کیفیت نهایی

مبحث دیگری که می تواند مستقیما در تصمیم گیری سرمایه گذاری در حوزه چاپ دیجیتال لیبل تاثیر باشد، میزان شناخت آن ها در مورد بستر ها، تونرها، جوهر ها و چسب هایی است که در این نوع چاپ می توانند مورد استفاده قرار گیرند. این موضوع مهم را می توان با دسته بندی در دو بخش به طور دقیق تر مورد بررسی قرار داد.
1-4) انتقال جوهر و چسب
اویلین مشخصه ای که جوهر یا تونر باید داشته باشد، تناسب فرمول ساخت آن با سیستم چاپی است که قرار است در آن، مورد استفاده قرار بگیرد. برای مثال تونرها باید خاصیت رسانایی الکتریکی داشته باشند تا بتوانند تصویر مورد نظر را توسط الکتروفتوگرافی به وجود آورند. فرمول جوهر نیز باید بگونه ای باشد که قابلیت پرتاب شدن از نازل های بسیار ظریف موجود در هدها را دارا باشد.میزان انتقال و چسبندگی جوهر و تونر به روی متریال چاپی از دیگر مسائلی است که تولید کنندگان این نوع مواد اولیه را درگیر خود کرده است. از طرفی دیگر توجه به خصوصیات بسترهای چاپی نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است. مسلما تناسب متریالی که قرار است روی آن چاپ صورت پذیرد با تکنولوژی بکار گرفته شده بسیار قابل توجه است. وقتی متریال مصرفی درست انتخاب شد، مسئله کیفیت چاپی و باز تولید صحیح رنگ مطرح می شود.
2-4) کیفیت چاپ و رنگ
از مهم ترین فاکتورهای که موجب پذیرش یک روش چاپی می شود ، کیفیت تصاویر و رنگ های تولید شده است یعنی تنها انتقال جوهر یا تونر و چسبندگی آنها به روی سطح کافی نیست و کیفیت نقاط و رنگ های اولیه که کنار هم قرار می گیرند و چشم انسان آنها را به صورت یک تصویر منسجم با رنگ های متنوع می بیندريال مسئله بسیار قابل توجهی است. حال برای اینکه دریابیم کدام تکنولوژی دیجیتال برای چاپ برروی چه متریالی مناسب تر است و می تواند کیفیت بهتری ارائه دهد از طریق تقسیم چاپ دیجیتال به سه دسته تکنولوژی تونر مایع، تونر خشک و جوهر افشان و بررسی دقیق هر کدام از آن ها با خصوصیات بیشتری از این روش ها آشنا خواهیم شد.

1-2-4) تکنولوژی تونر مایع
این تکنولوژی تنها توسط HP Indigo  مورد استفاده قرار می گیرد. مترالی که قرار است از این طریق چاپ شود باید در وهله ی اول بتواند بستر مناسب برای نگه داشتن تونر مایع را فراهم کرده و در نتیجه، چسبندگی مورد نیاز به وجود آید. البته طیف وسیعی از سطوح در حالت اولیه ی خود این مشخصه را ندارند و ایجاد تغییراتی مانند افزودن پوشش به روی آن ها لازم است. از آنجایی که اتصال بین تونر مایع و سطح پوشش داده شده به صورت شیمیایی انجام می پذیرد، می توان این نکته را دریافت که چرا در خصوص متریال هایی مانند کاغذ نیز که به نطر می رسد این پیوند  به راحتی بین الیاف و تونر صورت می گیرد باز هم پوشش زنی انجام می شود؟ زیرا سطح دارای پوشش ، پیوند های شیمیایی یکدست تر و قابل اعتماد تری ایجاد می کند. البته شناخت دقیق ساختار تونرهای الکتریکی به درک این موضوع کمک بیشتری خواهد کرد . همگی این واقعیت را می دانیم که پیوندهای شیمیایی با بالارفتن دما ، سرعت بیشتری به خود می گیرند. پس می توان این انتظار را داشت که اتصال تونر مایع به سطوح تک لایه با ضخامت کم خیلی بهتر از سطوح چند لایه ی ضخیم صورت می گذیرد. زیرا به گرمای کمتری احتیاج داشت و پیوند آسان تر ایجاد می شود.
2-2-4) تکنولوژی تونر خشک
شاید بتوان بیشترین فایده تونر خشک را سازگاری با طیف وسیعی از مترال های چاپی ، در مقایسه با تونر مایع دانست. البته همچنان متریالهای وجود دارند به سادگی قابل چاپ با این تکنولوژی نیستند . مثل کاغذهای متالایز . برروی بستر چاپی ، تغییر فرم خواهند داد . در حال حاضر هنوز جا برای تحقیق و پیشرفت در زمینه مترال های مخصوص چاپ توسط تونر خشک وجود دارد.
3-2-4) تکنولوژی جوهر افشان
از آنجایی که در این تکنولوژی از روش های مختلفی مانند جوهر افشان پایه حلال و پایه آب و یووی استفاده می شود رفع تمامی مشکلات و ارتقا سطح این تکنولوژی بسیار زمان بر است. البته در حوزه های دیگر به جز حوزه چاپ لیبل تلاش های زیادی از سوی تولید کنندگان و فعالان در این زمینه برای بالا بردن سرعت و کیفیت و همچنین کاربردهای این نو ع از چاپ دیجیتال صورت گرفته که در حال حاضر در زمینه چاپ لیبل نیز پیشرفت هایی رخ داده است.

برخی از فعالان در زمینه تولید قطعات مربوط به چاپ جوهر افشان یووی معتقدند این نوع تکنولوژی یکی از پیشرفته ترین سیستم های چاپ دیجیتال است که طیف وسیعی از متریال ها با آن سازگاری دارند به عنوان مثال BOPP PP ، انواع متریال های مصنوعی ، اکثر کاغذ های مات بسیاری از کاغذهای نیمه گلاسه، همه ی این متریال ها می توانند بدون داشتن پوششی خاص به روش جوهر افشان یووی چاپ می شوند. کمپانی jetrion هم این مطلب را بیان کرده گه چاپ خانه دارانی که با دستگاه های دیجیتال مدل 3000 و 4000 جوهر افشان یووی کار می کنند از همان متریال هایی استفاده می کنند که در چاپ فلکسو به کار می برند.
تنها زمانی با جوهر افشان یووی به روی کاغذهای بسیار براق چاپ کنیم ، لازم است به علت لیز بودن متریال مورد نظر ، میزان پخش شدن جوهر بر روی سطح را کنترل کنیم . بنابراین آنچه که در مورد چاپ جوهر افشان یووی به تحثیث و پیشرفت های بیشتری نیاز دارد چگونگی کنترل پخش شدگی نقاط و بالا بردن کیفیت تصاویر است نه میزان چسبندگی جوهر به سطح چاپی.
به عنوان یک قانون کلی هنگامی که متخصصین چاپ جوهر افشان می خواهند متریالی را به مشتریان ارائه می دهند، ابتدا در آزمایشگاه انرژی سطحی آن را اندازگیری می کنند اگر بالای 44 dyne/cm باشد، احتمالا مشکل خاصی در حین چاپ رخ نخواهد داد و با هر نوع مرکب یووی می توان روی آن نتیجه خوبی گرفت. اما زیر 44، به نوعی تریتمنت نیاز خواهند داشت. این عمل می تواند از طریق کرونا، شعله یا گرما انجام پذیرد. به طور کلی باید به دنبال جوهرهایی باشیم که به انرژی سطحی کمتری نیاز دارند .
برای دستیابی به چاپ جوهر افشان قابل قبول بر روی هر متریالی ، میزان انرژی سطحی بسیار تعیین کننده است و صرف نظر از نوع تریتمنت و میزان چسبندگی مرکب می توان ثبات بسیار بالاییی را انتظار داشت. مقاومت سایشی و مواردی از این دست نمی توانند در روند چاپ جوهر افشان به خصوص یووی مشکلی به وجود می آورند. این مزیت تنها در مورد چاپ لیبل صدق نمی کند، بلکه در چاپ به روی متریال های مانند پلی اتیلن با چگالی بالا و یا درب های پلاستیکی بطری ها نیز صادق است.
هنگامی که قرار است از چاپ جوهر افشان یووی استفاده شود باید به زمان مورد نیاز برای خشک شدن این نوع مرکب بسیار توجه کرد.مطمئنا داشتن لامپ های پرقدرت که می تواند سرعت خشک شدن و تثبیت مرکب های یووی را بالا ببرند بسیار موثر هستند اما از آنجایی که بسته به نوع متریال مصرفی ، زمان تثبیت تغییر می کند، استفاده از لامپ های یووی با طول موج های متفاوت بسیار کا آمد تر است.
3-4) ایجاد افکت های ویژه و چاپ روی متریال های خاص با تکنولوژی جوهر افشان یکی از مهم ترین ویژگی های چاپ جوهر افشان ، توانایی چاپ بر روی سطوح ناصاف، دارای برجستگی (امباس) و متریال هایی است که روند چاپ های دیگر با مشکل روبرو می شوند. چون در این سیستم هیچ گون تماسی بین هد و سطح چاپی اتفاق نمی افتد. برخی تولیدی کنندگان لیبل با استفاده از این تکنولوژی به روی متریال های امباس شده به صورت تمام رنگی چاپ می کنند. گروه دیگری از تولید کنندگان لیبل به وسیله چاپ جوهر افشان بافت هایی ایجاد می کنند که حس برجستگی و بعد دار بودن را به خوبی منتقل می کند.این سیستم همچنین برای ورنی زنی موضعی به روی لیبل های چاپ شده نیز بسیار مناسب است. چاپ گر کمپانی Atlantic Zeiser با استفاده از سیستم جوهر افشان، نقاط سفید ریزی را به روی متریال مورد نظر چاپ می کند که به تولید خط بریل می انجامد و به Brailljet معروف است.
در مورد بحث متریال های خاص که چاپ بر روی آن ها معمولا با مشکل همراه است می توان به نوع خاصی از Tyvek اشاره کرد که بیشتر به عنوان لیبل مورد استفاده قرار میگیرد. بر روی این جنس از لیبل نیز به علت عدم تماس با سطح متریال ، در سیستم جوهر افشان به راحتی می توان چاپ کرد.
موارد مذکور بخشی از دلایلی هستند که باعث می شوند چاپ جوهر افشان جایگاه ویژه ای در برخی زمینه های خاص داشته باشد. البته جوهر افشان همچنان جزء تکنولوژی های در حال پیشرفت محسوب می شود و باید با انجام تحقیقات همه جانبه روز به روز پتانسیل ها و کاربرد های فراوان این سیستم چاپی را گسترش داد.
یکی دیگر از کاربردهای سیستم جوهر افشان این سات که تولید کنندگان لیبل می توانند روی لفاف های مصرفی خود پوشش مورد نیاز را به وجود آورند. بررسی ها به این نتیجه رسیده که آن دسته از تولید گنندگان لیبل کوتینگ لفاف های مصرفی را خودشان انجام دادند به نسبت آنهایی که لفاف های پوشش دار را به صورت آماده برای چاپ تهیه کردند پس از چاپ به نتایج بهتری دست یافتند. از جمله:
• کیفیت نقاط
• بالا رفتن ثبات چاپی
• چسبندگی مناسب بین جوهر و متریال
معمولا تولید کنندگان سطوح چاپی بیشتر به عامل چسبندگی جوهر به متریال توجه می کنند ، غافل از اینکه وجود تعادل بین فاکتورهای کیفیت نقاط ، ثبات ، چاپ و چسبندگی مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است.

بخش تجهیزات تکمیلی

هنگامی که چاپ دیجیتال رنگی ( معمولا 4 رنگ یا بیشتر ) بر روی متریال مورد نظر در حوزه لیبل که امروزه بیشتر سطوح پشت چسب دار می باشد انجام شد نیاز به تجهیزاتی برای دایکات داریم تا به لیبل های جداگانه تبدیل شوند. تجهیزات دایکات می توانند به صورت پیوسته (inline) و یا ناپیوسته (offline) و به صورت مستقل به کار گرفته شوند تا سال 2009 ، 78 درصد ماشین های چاپ دیجیتال لیبل با تجهیزات تکمیلی جداگانه کار می کردند.کمپانی Hp نیز این روش را در پیش گرفته است یعنی تجهیزات تکمیلی را به صورت مستقل استفاده می کند. Xeikon تمام سعی خود را در تولید یک خط کامل چاپی یعنی همراه با یونیت های مربوط به مرحله تکمیلی مانند دایکات و … کرده است . حال اینکه کدام یکی از این دو سیستم یعنی سیستم پیوسته و یا جداگانه برای تولید لیبل مناسب تر است، بسته به کار چاپی و سرعت ماشین چاپ دیجیتال متفاوت تر است.
1-5) تجهیزات تکمیلی بصورت پیوسته مناسب تر است یا مستقل؟
استفاده از تجهیزات تکمیلی جداگانه در عمل انعطاف بیشتری از خود نشان داده است هر چه کار پیچیده تر شود و با سرعت چاپ بالاتر رود، استفاده از تجهیزات تکمیلی جداگانه منطقی تر است. برای مثال ABG International تا سال 2009 کمتر از 15 خط از 400 خط تجهیزات تکمیلی که در چاپخانه های دیجیتال نصب کرده ، به صورت پیوسته با ماشین چاپ کار می کنند. طبق آمارهای پیرا بیش از 80 درصد ماشین های دیجیتال که تا سال 2009 نصب شده است دارای بخش عملیات تکمیلی به صورت ناپیوسته با دایکات معمولی و ورنی زنی به عنوان دو مرحله ی اصلی می باشند.
اگر کار چاپی مورد نظر تنها به ورنی فلکسو و دایکات احتیاج داشته باشد، سیستم پیوسته میتواند گزنه مناسبی باشد. عملیات تکمیلی بیشترريال مثل طلاکوب و امباس و … اگر قرار باشد در امتداد خط چاپ انجام شود، از سرعت کار می کاهد. همچنین اگر آماده سازی خطوط تکمیلی نسبت به یونیت های چاپ به زمان بیشتری نیاز داشته باشد، سیستم مستقل ، کارآمد تر به نظر می رسند. البته تجهیزات تکمیلی پیوسته نیز مزایای خاص خود را دارند یعنی می توان در یک مرحله ی به هم پیوسته از آغاز تا پایان ، چاپ و تولید لیبل را داشته باشیم. یعنی اگر بتوان سرعت این مراحل را با سرعت چاپ هماهنگ کرد می توان از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری کرد این روشی است که Nilpeter,durst, Xeikon در پیش گرفته اند. انجام همه مراحل به صورت پیوسته می تواند در بالا رفتن میزان دقت برش بر روی تصاویر چاپی و قرارگیری طلاکوب در جای دقیق خود بسیار موثر باشد.
انتخاب هر کدام از این سیستم ها به تعداد ماشین های چاپ دیجیتال نصب شده در هر چاپ خانه نیز بستگی دارد مثلا اگر چاپ خانه ای چندین ماشین چاپ دیجیتال داشته باشد. منطقی تر است که مجهز به یک و یا پنج ماشین چاپ دیجیتال باشد. به طور کلی این انتخاب بسته به نیااز های مشتریان و پیچیدگی سفارشات چاپی و بازار و تیراژ آن ها متفاوت خواهد بود.

چاپخانه های لیبل در بخش تکمیلی چاپ از چه تجهیزاتی استفاده می کنند؟

همانطور که می دانید دایکات که به صورت تخت و روتاری انجام می شود و یا صفحه ای متشکل از تیغ های برش و خط تا به صورت مغناطیسی به دور سیلندر می چسبد، جز اصلی ترین نیازها برای تولید اکثر لیبل ها و همین طور لیبل های چاپ شده با روش دیجیتال می باشد. البته امکانات تکمیلی دیگری نیز برای تولید بیشتر لیبل ها با کاربردهای مختلف نیاز است.
بعد از دایکات، تجهیزات ورنی زنی، بیشترین سهم را در بخش تکمیلی به خود اختصاصی داده اند که معمولا از نوع ورنی UV با روش فلکسو اعمال می شود. امروزه اکثر چاپخانه های دیجیتال تولید لیبل به این دو دسته از امکانات تکمیلی مجهز می باشند. بسته به اینکه هر چاپخانه با چه بخشی از بازار سروکار دارد، وجود دیگر انواع تجهیزات تکمیلی لازم می شود.به عنوان مثال وجود طلاکوب سرد و گرم برای بخش لوازم آرایشی و نوشیدنی های الکلی به خصوص شراب ، همچنین تجهیزات برجسته سازی ( امباس کردن) برای این دو بازار مذکور و کدزنی و شماره زنی و گاهی لمینیت کردن در پایان فرآیند چاپ برای محصولات دارویی به کار می رود.
نمودار زیر فراوانی استفاده از انواع تجهیزات تکمیلی را به روایت InfoTrends بیان می کند.

تجهیزات تکمیلی را به روایت InfoTrends

به منظور ایجاد ارزش افزوده با تاثیرات بصری هاص تولید کنندگان لیبل از طریق چاپ دیجیتال ترجیح می دهند در خطوط تکمیلی خود، یک یا چند یونیت از چاپ های متداول نظیر فلکسو یا اسکرین نیز در کنار دیگر تجهیزات خود داشته باشند. امروزه طلاکوب سرد نیز از طریق تکنولوژی جوهر افشان قابل انجام است به این صورت که چسب از طریق هدهای جوهر افشان به روی قسمت های مورد نظر ریخته می شود و فویل با فشار به این قسمت ها می چسبد . اما همچنان استفاده از سیستم های دیجیتال برای ایجاد طلاکوب و یا ورنی زنی ، به علت قیمت بالای چسب و ورنی مورد استفاده در این سیستم ها از نظر اقتصادی به صرفه نیست.
3-5) تناسب عملیات تکمیلی با بازارهای هدف
– برای بازار مواد غذایی بیشترین تجهیزات تکمیلای که به کار می رود و تا کنون نصب شده مجهز به سیستم های فلکسو ، طلاکوب سرد و دایکات نیمه اتوماتیک است.
– در مورد لیبل های نوشیدنی های الکلی و غیر الکلی و بازار لوازم آرایشی ، تجهیزات تکمیلی پیشرفته تری نسبت به مواد غذایی لازم است.
هر چقدر که چاپ دیجیتال قصد رقابت بیشتری با چاپ های دیگر مثل فلکسو و گراور دارد، باید سیستم های چاپی خود را به ماشین های تکمیلی بیشتری مجهز کند. بدین منظور در این بخش از بازار ، سیستم های دیجیتال همراه با طلاکوب گرم بصورت تخت و نیمه اتوماتیک به کار می رود.
– برای تولید لیبل های لوازم آرایشی – بهداشتی نیز به امکانات زیادی مانند طلاکوب ، امباس و حتی چاپ اسکرین برای ایجاد ارزش افزوده بر محصولات نهایی نیاز داریم.
– بازار نواد غذایی نیز از دیگر بخش های پر اهمیت در حوزه لیبل و همچنین لیبل دیجیتال می باشد. در مورد این دسته محصولات معمولا از چاپ اسکرین و گاهی اوقات فلکسو و طلاکوب در بخش تکمیلی استفاده می شود. تمهیدات ضد جعل مانند هواوگرام از دیگر بخش های نهایی تولید بسته های دارویی است. امروزه از سیستم دیجیتال برای ایجاد نوشته هایی به صورت بریل (Braille) استفاده می شود به این صورت که از طریق چاپ جوهر افشان نقاط برجسته ای روی لیبل و یا بسته مورد نظر ایجاد می کنند تا افراد نابینا هم براحتی بتوانند از اطلاعات لازم آگاه شوند.
5-5) برش لیزری
استفاده از لیزر برای برش لیبل ها در اشکال گوناگون پدیده جدیدی نیست. البته در گذاشته این روش بسیار گرانقیمت و کند بود ولی امروزه تولید کنندگان سعی بر برطرف کردن این نقاط ضعف دارند. به هر حال توانایی تغییر فرم برش لیبل بر اساس تقاضا بدون استفاده از ابزار آلات گرانقیمت برای هر فرم و تولید لیبل در اندازه های گوناگون ، موضوعی است که مدتها تولید کنندگان لیبل را به خود مشغول کرده است.
به کارگیری لیزر در برش لیبل می تواند از صرف هزینه و وقت بسیار برای راه اندازی و تنظیم تجهیزاتی که تاکنون برای برش مورد استفاده قرار می گرفت به شدت بکاهد. زیرا در این روش چیزی به نام قالب تیغ و سایر ابزار وجود ندارد. بنابراین مکانی برای انبار آنها و یا زمانی برای تولید و نصب این ابزار لازم نیست. یکی دیگر از فواید استفاده از برش لیزری که توجه به آن اهمیت این روش را واضح تر نشان می دهد، توانایی ایجاد برش های دقیق به روی انواع متریال است. به عنوان مثال برش مترال های بسیار ضخیم یا دارای لایه ای از چسب و سطوح زیر که با ابزار مکانیکی دشوار و یا غیر ممکن بود از طریق برش لیزری امکان پذیر می شود.متریال های از جنس PVC و پلی کربنات نیز در گذشته امکان برش توسط لیزر را نداشتند ، امروزه قابل انجام است. کمپانی Spartanics ماشین برش لیزری با سرعت بالا به بازار عرضه کرده بود که با سرعت 125 متر در دقیقه می تواند لیبل ها را در فرم های مختلف تولید کند.
شزکت Crates نیز ماشین برش لیزری تولید کرده است که می توان برای برش انواع متریال ها از جنس مقوا ، پارچه ، فیلم و غیره، بصورت ورق یا رول از آن ها استفاده کرد. برش لیزری می تواند در تولید لیبل ایجاد ارزش افزوده کند. به این صورت که این روش امکان شماره زنی ، پرفراژ های میکرونی ، شخصی سازی و برش های سطحی (Kiss-cut) ، ایجاد نقوش ظریف و همچنین برش گوشه های بسیار ریز با دقت بالا را در اختیار قرار می دهد.

 

 

محمد فیض آبادی فراهانی
محمد فیض آبادی فراهانی

کارشناس در زمینه طراحی گرافیک و چاپ با 10 سال سابقه فعالیت |
متخصص و مشاور در زمینه تبلیغات کاغذی و اینترنتی |
مشاور در زمینه طراحی سایت و سئو

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده − ده =