چاپ سیلک اسکرین چیست؟ What is Silkscreen Printing

چاپ سیلک اسکرین چیست؟

چاپ سیلک اسکرین متکى به روش ساده امّا عملى استنسیل است. استنسیل در چاپ سیلک به معنی توری می باشد که برای چاپ از آن یاد می شود. چاپ سیلک اسکرین در چاپ روی تیشرت وچاپ ساک دستی پارچه ای و چاپ انواع پارچه و کلاه و هدایای تبلیغاتی کاربرد دارد. چاپ سیلک اسکرین در میان هنرمندان نقاش نیز جایگاه و ارزشى خاص دارد و از آن به عنوان سری گرافی نام می برند.
 
چاپ سیلک اسکرین چیست؟

تعریف چاپ سیلک اسکرین

وقتى مرکبّ، یا هر مادهٔ دیگر قابل چاپ از یک ورقهٔ استنسیل عبور داده شود، رنگى که از نقاط باز استنسیل عبور کرده است، بر روى سطح زیرین اثر خواهد گذاشت. اگر مرکب را از تورى به وسیلهٔ کاردک عبور دهیم، عمل چاپ سیلک انجام خواهد پذیرفت. باید توجه داشت که منافذ تورى برچسب مورد، بسته یا باز گذاشته شده اند. نقاط باز همان سطوح تصویر است که باید مرکب از تورى عبور کند و بر روى جنس زیرین اثر گذارد. نقاط بسته همان سطوح غیرتصویر است که مرکب نباید از آن ها عبور کند. چاپ سیلک اسکرین در میان هنرمندان نقاش نیز جایگاه و ارزشى خاص دارد و از آن به عنوان سری گرافی نام می برند.

 

تاریحچه چاپ سیلک اسکرین

چگونگى پیدایش و تکامل چاپ سیلک اسکرین

در مطالعهٔ سیر تکامل چاپ سیلک اسکرین باید به این نکته توجه داشت که این روش از سالیان پىشین به صورت استنسیل کاملاً متداول بوده است.
هنرمندان شرقى با استفاده از تکنیک استنسیل، طرح هاى زیبایى را برروى پارچه و کاغذ آفریده اند. ژاپنى ها در برش دقیق و ظریف استنسیل بسیار مجرب هستند. در یک طرح ژاپنى، مرکز دایره یا طرح هاى آزاد دیگر که باید دور آن ها کاملا باز باشد، با مهارتى تمام و ارتباطى ظریف مثل موى انسان در جاى خود نگه داشته شده است.
تورى:  در مسیر تکامل کار استنسیل و براى آسان سازى کار، صنعتگرى ماهر با استفاده از تار ابریشم، تورى ظریف، محکم و با دوامى بافت که مى توانست نگهدارندهٔ چنین ( سیلک اسکرین ) استنسیل ظریفى باشد، این عمل سرآغاز حرکت به معناى امروزى آن است.
مسئلهٔ ابداع چاپ سیلک اسکرین را نمى توان به یک نفر و (سنفلدر) ، (گوتنبرگ) نسبت داد و این ابداع را مثل ابداع دانست ولى چیزى که مسلم است استفاده از قاب و ( کلیک ) یا کشیدن تورى به روى آن و درست کردن شابلون  یا استنسیل بدون (ساموئل سیمون) پل ارتباطى به صورت امروزى در اروپا توسط اهل منچستر انگلستان در سال 1907 به ثبت رسید.

با گذشت زمان، تورى هاى ابریشمى جاى خود را به تورى هاى نایلونى، پلى استر، فلزى یا دیگر مواد ساختهٔ دست بشر داده است. به هر ترتیب استفاده از تورى در روش استنسیل، چاپ اسکرین (سیلک اسکرین) را به وجود آورد که امروزه تحت عنوان یکى از چهار روش مهم صنعت چاپ محسوب مى شود.

 

ویژگی های چاپ سیلک اسکرین

ویژگى هاى چاپ سیلک اسکرین

از سال 1920 میلادى چاپ سیلک اسکرین علاوه بر روى پارچه روى مواد دیگر نیز متداول شد. اقتصادى بودن این روش براى تکثیر کارهاى کم تیراژ، سادگى نسبى عملیات اجرایى، انتقال ضخامت بالایى از مرکب به روى جسم چاپ شونده، قابلیت چاپ بر روى مواد مختلف، پیچیده نبودن تکنولوژى ماشین آلات، هزینهٔ کم اجرایى، نیاز به سرمایه گذارى کمتر نسبت به دیگر روش هاى چاپ و زیبایى چاپ، اندک اندک موفقّیت چاپ سیلک اسکرین را در عرصهٔ صنعت تثبیت کرد.
 

ضخامت لایۀ مرکب

شاید بتوان مهم ترین ویژگى چاپ سیلک اسکرین را انتقال لایهٔ ضخیمى از مرکبّ بر روى سطح چاپ شونده دانست. ضخامت مرکب انتقالى مى تواند توسط فشار کاردک و روش کشیدن آن، نوع تورى مصرفى، منافذ آن، نوع مرکب و مواد افزودنى کنترل شود. میزان ضخامت مرکب توسط چاپ سیلک اسکرین مى تواند حتى تا ده برابر ضخامت مرکب انتقالى توسط لترپرس باشد.
هرچند که تحولات گوناگون تکنولوژى در نوع تورى مصرفى و مرکب این امکان را به وجود آورده است که با اسکرین نیز بتوان ضخامت مرکّبى معادل ضخامت مرکب در سیستم هلیوگراور را به دست آورد.
ضخامت نازک مرکّب سیلک اسکرین را مى توان با مرکب (بولتراسین) به دست آورد. به طور معمول، یک کیلو مرکب (اتیل سلولز) با استفاده از تورى شماره 100 (یک صد منفذ در یک سانتی متر) مى تواند مساحتى معادل 50 مترمربع را با چاپ اسکرین پوشش دهد و در ضمن، در مدت ده ثانیه با استفاده از تونل هواى گرم ، خشک شود.

براى دستیابى به فیلم ضخیم مرکّب با اسکرین مى توان از مرکب (سولونت فری) مثل (پلستی سولز) واقعاً نتیجهٔ مطلوب را به دست آورد.
ماده چاپى: چاپ سیلک اسکرین علاوه بر اینکه در عرصهٔ صنعت چاپ پارچه در کیفیت هاى مختلف کاملاً یکه تاز است در چاپ بر روى کاغذ، مقوا، چوب، چوب پنبه، سفال، آجر، سرامیک، پلاستیک، لاستیک، فلز در شکل ها، ضخامت ها و ابعاد گوناگون پیشتاز و شاید در بیشتر موارد تنها راه رسیدن به هدف بوده است.
چاپ سیلک اسکرین در کلیهٔ موارد زیر به تنهایى مسئولیت اجرا را به عهده دارد:
چاپ برگردان حرارتى، چاپ پرچم، چاپ عکس برگردان مخصوص چینى، علامت هاى راهنمایى، تابلوهاى اعلانات، چاپ رنگى پوششى در یک مرحله حتى بر روى رنگ مشکى، چاپ الکترواستاتیک، چاپ پوسترهاى بسیار بزرگ دیوارى، چاپ قطعات بسیار کوچک الکترونیکى، چاپ مقواهاى ضخیم، چاپ طلایى و نقره اى بسیار مرغوب، چاپ فلورسنت روز یا شب و در نهایت به عنوان کامل کنندهٔ روش هاى دیگر چاپ، ارائه دهندهٔ ورنى بسیار مرغوب.

مراحل انجام چاپ سیلک اسکرین

مرکب در چه مواردی مورد نیاز است؟

براى چاپ بر روى مواد مختلف نیاز به مرکب با رنگ هاى مختلف چاپ شدنى بر روى جسم چاپ شونده است. این تنوع مرکّب و رنگ به میزان چشم گیرى در چاپ اسکرین نسبت به دیگر روش هاى چاپ وجود دارد. در این خصوص، مى توان از رنگ لعابى، رنگ روغنى، رنگ پایهٔ گیاهى، رنگ لاکى، مرکب هایى با پایهٔ ونیل اکرولیک، نیرو سلولز، اتیل سلولز و مواد دیگر ساخته شده از لاستیک نام برد.
 

انعطاف پذیرى چاپ سیلک اسکرین

سیستم چاپ سیلک اسکرین چنان انعطاف پذیر است که از یک روش بسیار سادهٔ دستى تا یک ماشین چندین رنگ چاپ رول با کلیهٔ سیستم هاى خشک کن را در خدمت گرفته و در طول این راه نیز صلابت خود را حفظ کرده است.
در مواردى که محدودیت هایى مثل تنوع و زیبایى رنگ، اندازه کار، ضخامت جنس چاپ شونده، شکل هاى گوناگون، مقاومت محصول نهایى در مقابل عوامل طبیعى، سرمایه گذارى و هزینهٔ بالاى اقدامات اولیه در مورد دیگر روش هاى چاپ وجود داشته و مانع از فعالیت گستردهٔ آن ها مى شده است چاپ اسکرین این نقاط ضعف را به راحتى پوشانده و در عرصهٔ کار خود کاملاً موفق بوده است؛ ضمن این که هنوز امکان پىشرفت آن وجود دارد.
در سال 1950 میلادى چاپ اسکرین براى چاپ بر روى بطرى هاى پلاستیکى و تولید مدارهاى الکترونیکى به کار گرفته شد.
گسترش موارد استفاده از مواد پلاستیکى و نیاز روزافزون تولید مدارهاى الکترونیک در پىشرفت مواد و تکنیک
چاپ سیلک اسکرین بى تأثیر نبوده است. در سال هاى اخیر، این روش چاپ به دلیل انعطاف پذیرى آن و هم جهت بودن با تغییرات تکنولوژیکى، از رشد و اعتبار قابل ملاحظه اى  بویژه در حیطهٔ صنعت برخوردار شده است. حتى به عقیده بعضى از متخصصان امر، باید درباره این روش چاپ، جدا از دیگر روش هاى متداول چاپ بررسى و تحقیق کرد.
زمان خشک شدن: مسئله کاهش یافتن زمان خشک شدن مرکب هاى اسکرین در ابتدا با استفاده از تونل هاى حرارتى و در نهایت با تولید مرکب هاى یو وى کیورینگ  برطرف شد.

 

مکانیزم چاپ سیلک اسکرین

مکانیزم چاپ سیلک اسکرین

استنسیل از تصویر مورد نظر بریده شده و به وسیلهٔ الیاف تورى کشیده شده بر روى یک قاب نگه داشته مى شود. مرکّب مصرفى به وسیلهٔ یک کاردک با لبهٔ لاستیکى به نام (اسکویی جی) از بین سطوح باز استنسیل و تورى بر روى سطح چاپ شونده فشرده شده در طول کار کشیده مى شود. چه ماشین سادهٔ دستى یا ماشین تمام اتوماتیک، در اصول کار هیچ تغییرى پدید نمى آورد.
حلّل: در طول عملیات چاپ، مرکبّ در درون قاب شابلون نگهدارى مى شود و به طور طبیعى، پیوسته در مجاورت هوا خواهد بود؛ بنابراین، حلّل مرکب نباید بسیار فرّار باشد؛ چرا که هم حلّل زیادى به مصرف خواهد رسید و هم هواى محیط کار آلوده خواهد شد.
حلّال مصرفى یا افزودنى هاى مرکب نباید باعث حل شدن یا ترک خوردن لاستیک کاردک شود. همچنین نباید حساس مصرف شده در تورى را در خود حل و از تورى پاک کنند.

 

ویژگى مرکب مصرفی در چاپ سیلک اسکرین

مرکب مصرفى باید چنان رقّتى داشته باشد که به راحتى از درون منفذهاى تورى عبور کند ولى آنچنان هم رقیق نباشد که باعث سایه در کنار تصاویر چاپ شده شود. روانى مرکب باید در چاپ سیلک اسکرین در کمترین میزان باشد ولى باید درحدّى نگه داشته شود که باعث چسبندگى جسم چاپ شونده بر روى تورى درموقع جدا شدن از یکدیگر نشود و بتوان جسم چاپ شونده را بدون نیاز به کشش اضافى از تورى چاپ جدا کرد. متناسب با نوع سیستم خشک کن و مرکب مصرفى، کار چاپ شده باید در زمانى معقول و عملى خشک شود.